Pijnstillers voor je hond, wat mag wel en wat niet

Een hondenpijnstiller stilt wondpijn na een operatie, haalt de zwelling uit een ontstoken oor of gekneusde poot en helpt een oudere hond met artrose soepel overeind. Zulke middelen krijg je alleen op recept van de dierenarts, omdat maag, lever en nieren van een hond anders werken dan bij ons. Geef een hinkende hond dus geen pil die je voor jezelf in huis hebt: van ibuprofen, naproxen, aspirine of paracetamol kan zijn maag gaan bloeden of vallen nieren en lever uit.

Welke pijnstillers schrijft de dierenarts voor?

Als je hond plotseling mank loopt, net geopereerd is of stram opstaat, kiest de dierenarts een middel dat bij de oorzaak past. Het oude idee dat een hond zonder pijnstiller zijn poot beter rustig houdt, klopt niet: met pijn slaapt en eet hij slechter en geneest hij trager. Rust houd je erin met een korte lijn of bench.

Bij pijn aan spieren, gewrichten, oren of wonden is een diergeneeskundige ontstekingsremmer (NSAID) eerste keus. Die remt gericht het enzym COX-2 en spaart maag en nieren beter dan pijnstillers voor mensen. Veelgebruikt zijn meloxicam (Metacam, Novacam, Meloxidyl), carprofen (Rimadyl, Carporal) en coxibs zoals robenacoxib (Onsior), firocoxib (Previcox) en cimicoxib (Cimalgex). Meloxicam spuit je als zoete druppel op gewicht over het voer; direct in de bek belandt bij een wegdraaiende kop al gauw op de vloer. Carprofen zit in kauwtabletten met leversmaak die honden vaak als snoepje pakken.

Voor oudere honden met artrose of een gevoelige maag blokkeert grapiprant (Galliprant) één pijnreceptor, wat maag en nieren spaart. Vanaf één jaar kan bij artrose ook maandelijks bedinvetmab (Librela): een prik met antistoffen tegen het eiwit dat de pijnprikkel doorgeeft. Het lichaam breekt Librela als eiwit af zonder lever of nieren te belasten; na zeven tot veertien dagen werkt de prik volop.

Bij zenuwpijn door een hernia in nek of rug voegt de dierenarts vaak gabapentine toe, waarvan je hond eerst wat suf of wankel kan zijn. Rond operaties gebruikt de kliniek opiaten zoals methadon, buprenorfine of een fentanylpleister voor drie tot vier dagen; voor thuis bestaat tramadol (Traleve).

Waarom zijn ibuprofen, aspirine en paracetamol zo gevaarlijk?

Ibuprofen (Advil, Nurofen), naproxen (Aleve) en diclofenac tasten bij honden de maagslijmlaag aan en knijpen de nierdoorbloeding af. Doordat ibuprofen via de gal steeds opnieuw in de darm wordt opgenomen, blijft één pil dagenlang circuleren. Al vanaf 25 mg/kg (één pil van 200 mg bij een hond van 8 kilo) krijgt je hond buikpijn en braakt hij; vanaf 100 tot 175 mg/kg ontstaan diepe maagzweren, maagperforatie en acuut nierfalen. Ook bij aspirine ligt de giftige grens vlak naast de werkzame dosis: één tablet van 320 mg kan voor een hond van 5 kilo dodelijk zijn, en voor pups is aspirine vrijwel altijd fataal.

Over paracetamol hoor je weleens tegenstrijdige verhalen. Een tablet van 500 mg bezorgt een hond van 4 of 5 kilo al een zware vergiftiging: vanaf 100 tot 150 mg/kg raakt de lever beschadigd en veranderen de rode bloedcellen, zodat het zuurstoftransport stopt. Toch schrijft de dierenarts soms bewust paracetamol voor als een hond door een maagzweer, darmontsteking of nierfalen geen NSAID verdraagt. Dat gebeurt alleen op recept en op gewicht (15 tot 20 mg/kg, drie tot vier keer per dag, hooguit vijf dagen; zetpillen werken niet). Pas op met een kat of fret in huis: voor hen is elke kruimel paracetamol dodelijk.

Hoe geef je pijnstillers veilig vóór, tijdens en na de kuur?

Zo voorkom je maagklachten en overdosering

• Vóór de start: Meld welke medicijnen of prikken je hond al heeft gehad. Combineer nooit twee NSAID's of een NSAID met prednison of dexamethason; ertussen hoort een pauze (wash-out) van vijf tot zeven dagen tegen maagbloedingen.
• De eerste avond na een operatie: Een pijnstillende prik in de kliniek werkt 24 uur door. Piept je hond die avond van de narcose, start dan toch pas de volgende ochtend met tabletten of druppels.
• Tijdens de kuur: Geef een NSAID met of direct na het voer, tenzij het etiket anders vermeldt. Houd tussen gabapentine en een maagzuurremmer met aluminium of magnesium twee uur pauze. Zet kauwtabletten zoals Rimadyl en Carporal hoog weg: door het leveraroma ruiken ze als snoepjes.
• Bij langdurig gebruik: Verhoog de dosis niet zelf als de pijn terugkomt, maar overleg met de dierenarts en laat via bloedonderzoek de nier- en leverwaarden controleren.

Hoe gaat dat thuis bij andere baasjes?

Op het forum zie je hoe snel je thuis twijfelt. Zo vroeg een baasje zich de eerste avond na de ingreep af of haar pas gesteriliseerde, kreunende teefje alvast Rimadyl uit eigen voorraad mocht; een ander lid hoorde na de castratie van haar reu juist dat bijgeven niet mag boven op de 24-uurs prik. Dat kauwtabletten achter slot horen, merkte het baasje van een hond van 28 kilo die op de achterbank vier Rimadyl-tabletten van 100 mg uit het zakje at en bij de dierenarts moest braken.

En toen een dierenarts rond een operatie vijf dagen paracetamol op recept voorschreef, schrok de eigenaresse: haar hond had echter alvleesklier- en darmontsteking (IBD) en verdroeg geen NSAID, zodat een lage dosis op maat het veilige alternatief was.

Wanneer stop je direct en moet je de dierenarts bellen?

Stop met geven en bel dezelfde dag de dierenarts als je hond tijdens een kuur begint te braken, diarree krijgt of zijn voer laat staan; doorgaan bij vochtverlies beschadigt de nieren. Bel ook direct bij zwarte, teerachtige ontlasting of bloed in het braaksel, sloom of wankel lopen of geel oogwit en tandvlees.

Heeft je hond pijnstillers voor mensen of een strip kauwtabletten opgegeten? Bel direct de dierenarts of spoedkliniek met verpakking en gewicht bij de hand. Binnen één tot twee uur kan de dierenarts je hond met een injectie veilig laten braken, actieve kool geven en bij paracetamol het tegengif acetylcysteïne toedienen. Gebruik nooit zout om zelf te laten spugen.