Hond laten braken: waarom zout geven levensgevaarlijk is

Je draait je één seconde om en het is al gebeurd: een stuk chocolade, een handje rozijnen, een vergeten pil of een hele sok verdwijnt achter in de keel van je hond. Als je op dat moment met trillende vingers opzoekt hoe je een hond zelf laat overgeven, is het belangrijkste advies: laat de zoutpot in het keukenkastje staan en geef je hond nooit een schep zout. Een hond laten braken met zout is levensgevaarlijk, want veel honden geven er niet van over terwijl het opgeloste zout in de maag een acute, vaak dodelijke zoutvergiftiging veroorzaakt. Bel direct je dierenarts voor een veilige braakprik of speciale oogdruppels.

Waarom een hond laten braken met zout zo gevaarlijk is

Dat veel baasjes in paniek nog aan keukenzout denken, is heel begrijpelijk. Jarenlang stond die tip in oude EHBO-boekjes en op internetfora: heeft je hond iets verkeerds gegeten, strooi dan een schep zout achter op de tong. Het idee was dat puur zout het maagslijmvlies zó prikkelt dat de maag zich omdraait. In de praktijk gaat dat dubbel mis: veel honden braken na zout helemaal niet, en zelfs als je hond wél spuugt, blijft er een gevaarlijke hoeveelheid opgelost zout in de maag achter.

Sinds het Medisch Centrum voor Dieren in het Tijdschrift voor Diergeneeskunde (februari 2009) twee sterfgevallen beschreef na telefonisch geadviseerd zoutgebruik, waarschuwen alle Nederlandse dierenartsen en het LICG tegen deze methode. Keukenzout (natriumchloride) lost in de maag snel op en trekt direct het bloed in, waardoor het natriumgehalte omhoogschiet (hypernatriëmie).

Omdat zout water aantrekt, zuigt dat zoute bloed vocht weg uit de lichaamscellen. Zodra de natriumconcentratie in het bloed stijgt tot boven de 170 mmol/L (normaal ligt die tussen 140 en 155 mmol/L), drogen vooral de hersencellen uit. Kleine bloedvaatjes in de schedel kunnen scheuren, met hersenbloedingen en hersenzwelling (hersenoedeem) tot gevolg. Je hond wordt eerst onrustig en dorstig, krijgt hevige buikpijn en waterige diarree, en vertoont daarna neurologische klachten: zwalken, spiertrillingen, een jagende hartslag, koorts, epileptische toevallen en coma.

Een snelle rekensom laat zien hoe klein die marge is. Bij een hond ontstaan vergiftigingsverschijnselen vanaf 1,9 tot 2 gram keukenzout per kilogram lichaamsgewicht, en 3,7 tot 4 gram per kilogram kan acuut dodelijk zijn. Eén theelepel zout weegt al 5 tot 6 gram en een flinke eetlepel weegt 15 tot 16,5 gram. Voor een hondje van 4,5 kilo is één eetlepel die binnenblijft direct een dodelijke dosis, en ook bij een hond van 18 kilo bleken twee eetlepels fataal. Op de spoedkliniek is zo'n zoutvergiftiging lastig te behandelen, omdat het natriumgehalte aan het infuus heel voorzichtig moet dalen om extra hersenzwelling te voorkomen.

Waarom ook waterstofperoxide, mosterd en ontbijtkoek averechts werken

Op Engelstalige websites wordt soms waterstofperoxide (3 procent) genoemd, maar Nederlandse dierenartsen raden ook dat sterk af. Uit maagonderzoek blijkt dat waterstofperoxide flinke irritatie, kleine maagbloedingen en zweren in slokdarm en maag veroorzaakt. Daarbij braakt een hond na peroxide gemiddeld maar 25 procent van de maaginhoud uit, zodat driekwart van het gif binnenblijft. Een sterkere oplossing uit het badkamerkastje verbrandt de slokdarm direct.

Naast zout en peroxide duiken er op internet nog meer huismiddeltjes op die je hond van de regen in de drup helpen. Laat ook deze keukentrucs achterwege:

• Afwasmiddel, zeepwater, mosterd of zuiveringszout: Als je hond kokhalst van schuimend sop, ademt hij het schuim makkelijk in, wat leidt tot een zware chemische longontsteking (aspiratiepneumonie). Mosterd wekt zelden braken op en baking soda (zuiveringszout) zit vol natrium.
• Een vinger of lepel in de keel steken: De braakreflex in een hondenkeel werkt anders dan bij mensen. De maag komt er niet door leeg en je riskeert wél schade aan het strottenhoofd of een flinke beet uit schrik.
• Ontbijtkoek of watten bij scherpe voorwerpen: In plaats van zich om een stukje glas of bot heen te vouwen, valt ontbijtkoek in het maagzuur meteen uiteen in een dikke brij die de maag vult. Daardoor kan de dierenarts niet meer met een camera (endoscoop) naar binnen kijken. Uitgeplozen watten zijn onverteerbaar en kunnen een gevaarlijke darmverstopping geven.

Hoe laat de dierenarts je hond wél veilig braken?

De dierenarts gebruikt middelen die via de bloedbaan rechtstreeks een kort seintje geven aan het braakcentrum in de hersenen, zonder het maagslijmvlies te beschadigen. Dat werkt het best binnen 1 tot maximaal 2 uur na het inslikken. Bij grote brokken chocolade of een ingeslikte sok heeft het soms tot 3 of 4 uur later nog zin, omdat die trager uit de maag verdwijnen.

• Injectie met apomorfine: Na dit prikje braakt vrijwel honderd procent van de honden binnen 5 tot 10 minuten, waarbij gemiddeld 75 procent van de maaginhoud naar buiten komt.
• Oogdruppels met ropinirol: Deze druppels prikkelen via het oogslijmvlies het braakcentrum, waarna je hond binnen 10 tot 15 minuten gecontroleerd overgeeft.

Omdat na het braken gemiddeld een kwart van de maaginhoud achterblijft, geeft de dierenarts bij gifstoffen zoals chocolade, medicijnen of druiven en rozijnen vaak geactiveerde kool (Norit) en een laxeermiddel om restgif in de darm te binden. Goed om te weten: geactiveerde kool bindt géén zout en helpt dus niet bij een zoutvergiftiging. Ook qua kosten weegt een kort consult voor een braakprik niet op tegen een meerdaagse spoedopname aan het infuus of een darmoperatie.

Wanneer mag een hond zelfs bij de dierenarts NIET braken?

Sommige stoffen en voorwerpen richten op de terugweg meer schade aan dan in de maag. Zelfs de dierenarts laat een hond niet braken in deze situaties:

• Scherpe of puntige voorwerpen: Glas, een scheermesje, een naald, een vishaakje, satéprikkers of versplinterde kippenbotjes kunnen bij het samentrekken van de maag de slokdarm opensnijden.
• Bijtende zuren en basen: Chloor, bleekmiddel, gootsteenontstopper, toiletreiniger of ammoniak verbranden de slokdarm bij het doorslikken en zouden die op de terugweg opnieuw verbranden.
• Wasbenzine, terpentine en olieproducten: Lampenolie, aanmaakvloeistof, motorolie of paraffine glijden tijdens het braken makkelijk de luchtpijp in en veroorzaken een chemische longontsteking.
• Schuimvormende middelen: Afwasmiddel, allesreiniger, wasmiddel of shampoo kloppen op tot schuim dat in de longen terechtkomt.
• Sufheid, neurologische klachten of al hevig braken: Is je hond al versuft, slap, benauwd of aan het trillen, dan hapert de slikreflex en kan hij stikken in zijn braaksel. Ook als een hond uit zichzelf al hevig spuugt, geeft de dierenarts geen extra braakmiddel.

Eerste hulp in 3 stappen: wat doe je nu?

• 1. Haal losse resten uit de bek: Vis voorzichtig weg wat nog tussen de tanden of op de tong ligt. Geef nog geen eten of drinken voordat je de dierenarts hebt gesproken, want voor een eventuele kijkoperatie (endoscopie) onder narcose moet je hond nuchter zijn.
• 2. Pak de verpakking en check de klok: Noteer wat je hond heeft gegeten, hoeveel gram of stuks er missen, hoe laat het gebeurde en hoeveel kilo je hond weegt.
• 3. Bel direct je dierenarts of spoedlijn: Wacht nooit op klachten. Bij rozijnen, pijnstillers of rattengif lijkt je hond eerst nog vrolijk, terwijl nieren, lever of bloedstolling al schade oplopen.

Ervaringen van andere baasjes op het forum

Hoe verraderlijk het oude zoutadvies is, bleek toen asielhond Mona van 18 kilo een sneakersokje inslikte in Help! mona heeft kous opgegeten. Haar baasje kreeg telefonisch nog het verouderde advies om een koffielepel zout op de tong te leggen, maar Mona bleef een halfuur stil zitten zonder te braken. Forumleden sloegen direct alarm omdat het zout in haar maag oploste en in het bloed trok; gelukkig kreeg ze in de praktijk snel een braakprik waardoor de sok eruit kwam.

Ook de paniek zonder vervoer herkennen veel baasjes in Paniek: hond heeft een stuk chocolade letter op, waarin een pup van 6 kilo op zondag 70 gram melkchocolade (34 procent cacao) at. Omdat het baasje geen auto had, zocht ze hoe ze de pup thuis kon laten braken, maar na waarschuwingen van forumleden tegen zout leende ze de auto van de buren voor een veilige braakprik in het dierenziekenhuis.

Dat braken soms verboden is, lees je in Scheermesje opgegeten, waarin leden uitleggen waarom een scherp mesje nooit terug door de slokdarm mag komen en waarom ontbijtkoek of watten gevaarlijk zijn. Zit je zelf met een vraag na een stiekeme hap, kijk dan op het HondenPage-forum.