Snijwonden en bijtwonden bij je hond verzorgen

Een oppervlakkige schaafwond bij je hond spoel je thuis uit met lauw kraanwater en geneest binnen een week. Bij een bijtwond of diepe snee in het voetzooltje is zelf spoelen niet genoeg. Een hoektand laat tussen de haren vaak maar één klein gaatje achter, terwijl het weefsel eronder losgescheurd is en vol speekselbacteriën zit. Gaapt een snijwond open, dan heeft de dierenarts zes tot acht uur om de wondranden nog direct te hechten.

Met welke wond ga je meteen naar de dierenarts?

Bel bij deze wonden dezelfde dag nog de praktijk (en bij fors bloedverlies of sloomheid direct de spoedlijn):

• Elke bijtwond: zodra een tand van hond of kat door de huid is gegaan, hoe klein het gaatje ook lijkt.
• Een bloeding die niet stopt: bloed dat eruit spuit of na vijf tot tien minuten drukken nog blijft lopen.
• Een gapende snijwond: na zes tot acht uur zitten er te veel bacteriën in de wond om nog direct te hechten. Wie na een gevecht twijfelt of hechten tot morgen kan wachten, is de volgende ochtend te laat voor hechtingen.
• Kwetsbare plekken en schudden: wonden bij oog, hals, borstkas, buik of gewricht, en wanneer je hond bij een gevecht is geschud.
• Een diep stekend voorwerp: laat een diep stekende tak of scherf zitten tot bij de dierenarts; die kan een bloedvat dichtdrukken.

Alleen een ondiepe schaafwond die niet openstaat en snel stopt met bloeden, verzorg je zelf thuis.

Een klein bijtgaatje met een grote holte eronder

De huid van een hond ligt los over de spieren. Grijpt een andere hond je hond vast en schudt hij met zijn kop, dan beweegt de bovenhuid met de tanden mee terwijl het weefsel eronder kapotscheurt. Tussen de vacht zie je soms maar één prikgaatje, terwijl daaronder een losgetrokken holte (door dierenartsen een pocket genoemd) vol gekneusd weefsel en speekselbacteriën zit. Ook kattenbeten prikken diep en geven bijna altijd een abces.

Door de adrenaline geeft een hond bij een beet lang niet altijd een gil. Zo zie je direct na een aanval vaak niets in de vacht en voel je soms pas een dag later tijdens het kroelen een diepe bijtwond. Plakt zo'n gaatje dicht zonder spoelen, dan vermenigvuldigen bacteriën die zonder zuurstof leven zich onderhuids. Na twee tot vier dagen ontstaat een warme bult vol pus of krijgt je hond koorts.

Bloeden stelpen en een verse wond schoonspoelen

Voor eerste hulp op weg naar de praktijk of bij een schaafwond thuis werk je in vier stappen:

• Denk aan je eigen handen: ook een lieve hond kan bij pijn uit schrik happen. Leg zo nodig een snuitbandje om (nooit bij benauwdheid, braken, een snuitwond of een kortsnuit).
• Druk vijf tot tien minuten dicht: duw een gaasje of theedoek op de wond zonder te spieken; leg er bij doorbloeden een tweede doek op. Vouw een bloedend oor plat op de kop met een theedoek eromheen. Bind een poot nooit af met een tourniquet (dat laat weefsel afsterven); leg voor onderweg een drukverband aan met watten tussen de tenen.
• Spoel met lauw water of zoutoplossing: zodra het bloeden stopt, spoel je vuil weg met lauw kraanwater of fysiologisch zout (één afgestreken theelepel zout op een halve liter gekookt, handwarm water).
• Dek schoon af: leg een niet-pluizend gaasje op de wond (geen losse watten op het wondbed), of laat een schaafwond aan de lucht drogen.

Trapt je hond in glas, dan bloedt het zoolkussen flink. Na een sneetje in het voetzooltje op de avondwandeling wilde een hond geen stap meer zetten en droeg het baasje haar naar huis. Alleen een oppervlakkig scherfje pak je met een pincet. Blijft je hond mank lopen, laat de dierenarts dan kijken: bij een andere hond haalde die diep tussen de voetkussentjes meerdere glassplinters weg die thuis niet te zien waren.

Zie je na hoog gras een gaatje tussen de tenen, denk dan aan een grasaar in de poot.

Smeer een diepe wond of bijtwond niet dicht met wondzalf of calendulazalf, want dat sluit bacteriën op. Ook alcohol, waterstofperoxide, tea tree olie en Biotex- of sodabadjes laat je staan: ze beschadigen gezonde huidcellen en maken wondranden week. En dat een hond zijn wond 'schoonlikt' is een fabeltje: zijn ruwe tong vol bacteriën likt een plekje open tot een hotspot.

Wat de dierenarts doet en wie de rekening betaalt

In de spreekkamer wordt de vacht weggeschoren, waarna de dierenarts met een sonde voelt hoe diep een bijtholte doorloopt en die onder een roesje uitspoelt. Een verse snijwond wordt gehecht; een diepe voetzoolwond krijgt een steunverband zodat het kussentje niet openveert. Houd dat verband buiten droog met een hondenschoentje (haal een plastic zakje binnen direct af, want je hond zweet via zijn zolen).

Een bijtwond blijft vaak deels open of krijgt een wonddrain (een zacht slangetje) voor wondvocht, met antibiotica en veilige pijnstillers voor je hond. Geef zelf nooit paracetamol of ibuprofen. Een tetanusprik hoeft alleen voor jezelf bij de huisarts als je bent meegebeten.

Is je hond gegrepen, dan ligt de dierenartsrekening wettelijk (artikel 6:179 BW) bij de eigenaar van de bijtende hond, ook als zijn hond dat nog nooit deed. Die vergoeding loopt via zijn aansprakelijkheidsverzekering (AVP); bij twee loslopende honden wordt de schade soms gedeeld. Wissel direct naam en telefoonnummer uit en bewaar foto's van wond en factuur.