Koorts bij je hond: normale temperatuur en hoe je meet

De normale lichaamstemperatuur van een volwassen hond in rust ligt tussen de 38,0 en 39,0 °C, ruim een graad hoger dan bij mensen. Zit je hond tussen de 39,1 en 39,5 °C, dan heeft hij verhoging; boven de 39,5 °C heeft hij koorts en vanaf 40,5 °C of onder de 37,5 °C bel je direct de dierenarts. Omdat een droge neus of warme oren je makkelijk op het verkeerde been zetten, geeft alleen rectaal meten met een digitale thermometer uitsluitsel.

Overzicht van de temperatuurwaarden bij je hond

Wie bij een zieke hond 38,8 °C ziet staan, schrikt vaak even. Zelf duik je daarmee onder een deken, maar voor een hond met zijn snellere stofwisseling is het een gezonde rusttemperatuur. Grote rassen zitten in hun mand meestal rond de 38,0 tot 38,3 °C, kleine rassen en pups iets hoger. Volgens het Medisch Centrum voor Dieren kan spanning in de wachtkamer of een wandeling de temperatuur snel met 0,5 tot 1,0 graad opjagen; thuis in rust meten geeft dus het eerlijkste beeld.

• Onder 37,5 °C (ondertemperatuur): Is je hond sloom of ziek en blijft de meter onder de 37,5 °C, bel dan direct de dierenarts vanwege risico op shock, onderkoeling of uitdroging (check bij een fitte hond eerst of je diep genoeg zat).
• 38,0 °C tot 39,0 °C (normale temperatuur): De gezonde basistemperatuur van een volwassen hond in rust.
• 39,1 °C tot 39,5 °C (verhoging): Bij een pup, na spelen of op de behandeltafel vaak onschuldig, maar bij een stille hond die niet eet een teken dat er een ontsteking kan spelen.
• 39,6 °C tot 40,5 °C (koorts): Het afweersysteem draait op volle toeren; overleg dezelfde dag met je dierenarts.
• Boven 40,5 °C tot 41,0 °C (levensgevaarlijk): Dit is een acuut spoedgeval. Vanaf 41,0 tot 41,5 °C stollen lichaamseiwitten (zoals een ei in een pan) en raken hart, lever, nieren en hersenen beschadigd.

Waarom een droge neus of warme oren niets bewijzen

Dat een gezonde hond altijd een koude, natte neus hoort te hebben, is een fabeltje. Na een uurtje slapen bij de verwarming of in de zon likt je hond zijn neus niet af en wordt hij wakker met een droge, warme neus terwijl hem niets mankeert. Andersom kan een hond met 40 graden koorts een natte, koude neus hebben door een luchtweginfectie of de wind. Ook warme oren zijn hooguit een aanleiding om te meten, want een hete oorschelp komt net zo snel door een oorontsteking.

Kijk liever naar zijn gedrag. Een hond met koorts voelt zich net zo lamlendig als wij met griep en laat vaak deze signalen zien:

• Rillen: Omdat zijn hersenen vinden dat zijn lijf warmer moet worden, heeft hij het koud en zoekt hij warmte op.
• Sloomheid en niet eten: Hij sjokt achter je aan, slaapt veel en laat zijn brokken staan.
• Snelle ademhaling en hartslag: Zelfs op zijn kussen ademt hij gejaagder en klopt zijn hart sneller.
• Doffe blik of stijve houding: Vaak kijkt hij glazig of trekt hij zijn rug bol bij buikpijn.

Het verschil tussen echte koorts en oververhitting

Geeft de thermometer 40,2 °C aan, dan komt dat door echte koorts óf door oververhitting (hyperthermie). Dat onderscheid bepaalt precies je aanpak thuis.

Bij echte koorts zetten signaalstofjes van witte bloedcellen het warmtecentrum in de hersenen (de hypothalamus) als een kamerthermostaat hoger om bacteriën, virussen of parasieten zoals tekenziekten te bestrijden. Koorts ontstaat ook bij een auto-immuunziekte, na een vaccinatie of door een baarmoederontsteking, een blaasontsteking of een abces rond een ingekropen grasaar.

Bij oververhitting staat die thermostaat gewoon op 38,5 °C, maar kan het lijf zijn hitte niet afvoeren. Honden zweten alleen wat via hun voetzooltjes en raken hun warmte verder kwijt door te hijgen. In een warme auto, tijdens rennen op een benauwde dag of bij een lange aanval van epilepsie loopt de temperatuur razendsnel op, zeker bij kortsnuitige rassen zoals de Mopshond en Franse Bulldog of bij overgewicht.

Koel een hond met gewone koorts (onder de 40,5 °C) daarom nooit met natte handdoeken of koud water: zijn hersenen willen die hogere temperatuur vasthouden, waardoor hij alleen maar harder gaat rillen. Alleen bij oververhitting, of als koorts richting de 41,0 °C schiet, koel je wél direct met lauw tot koel stromend water over buik, liezen en poten en rijd je meteen naar de dierenarts.

Stap voor stap zelf de temperatuur van je hond meten

Dierenartsen van AniCura en het Medisch Centrum voor Dieren raden oor-, mond- en infraroodmeters bij honden af. De gehoorgang maakt een scherpe bocht en is behaard, waardoor een oorthermometer er zo een graad naast zit. Koop een gewone digitale thermometer met een buigzame punt bij de drogist en houd die apart voor je hond.

• Stap 1 (Invetten): Zet de digitale meter aan en smeer wat vaseline of glijmiddel op de punt (gebruik nooit een glazen meter vanwege breekgevaar).
• Stap 2 (Op de zij): Laat je hond rustig op zijn zij liggen als je alleen bent; een staande hond laat vaak direct zijn billen zakken zodra hij de meter voelt.
• Stap 3 (Inbrengen): Til de staart bij de aanzet iets op en schuif de punt recht 2 tot 3 centimeter naar binnen (1,5 tot 2 centimeter bij een kleine hond of pup). Spant hij zijn sluitspier aan, wacht dan even en schuif de punt licht draaiend verder zodra hij ontspant.
• Stap 4 (Aflezen): Wacht op het piepje, geef een koekje en maak de meter schoon met alcohol of zeep. Zie je bij een fitte hond 36,5 °C staan, dan zat je te ondiep, in ontlasting of in wat lucht.

Wat kun je thuis doen en waarom is paracetamol zo gevaarlijk?

Mag je lichte koorts na overleg met de dierenarts thuis aankijken, gun je hond dan rust, laat hem kort aan de riem plassen en zet vers drinkwater naast zijn mand. Grijp nooit naar je eigen medicijnkastje: paracetamol, ibuprofen, naproxen, diclofenac en aspirine zijn giftig voor honden, omdat hun lever en nieren deze stoffen trager afbreken. Ibuprofen en naproxen geven snel maagbloedingen en nierfalen, en paracetamol veroorzaakt leverschade en afbraak van rode bloedcellen. Geef ook nooit oude antibiotica zonder diagnose.

Wanneer bel je de dierenarts?

• Direct bellen (spoed): Bij 40,5 °C of hoger, oververhitting, of ondertemperatuur onder de 37,5 °C bij een zieke hond. Bel ook direct bij een pup met koorts (vanaf 39,5 °C), een ongesteriliseerde teef die weken na haar loopsheid koorts krijgt en veel drinkt (risico op baarmoederontsteking), of bij bleke slijmvliezen, benauwdheid of bloederige diarree.
• Vandaag nog overleggen: Bij een volwassen hond met 39,6 tot 40,4 °C, of verhoging (39,1 tot 39,5 °C) die langer dan 24 uur aanhoudt of samengaat met braken, niet drinken, dikke halsklieren of pijn.
• Rustig aankijken: Meet je 39,1 tot 39,4 °C na een wandeling bij een vrolijke hond die goed eet en drinkt, meet dan na een uurtje slapen opnieuw; zakt de waarde onder de 39,0 °C, dan is er niets aan de hand.

Ervaringen van andere baasjes op het forum

In het forumtopic over de normale temperatuur vertelt een baasje dat haar hond Bamse op gezonde dagen altijd op 38,3 °C zat: toen Bamse diarree kreeg, zag ze thuis direct dat er geen koorts bij zat. In het topic over koorts meten raden leden aan je hond op zijn zij te leggen zodat hij niet op de meter gaat zitten, en bij een gevoelige staart zoals bij Stafford Jason in het topic over een gevoelige achterhand de staart zachtjes opzij te schuiven.

Hoe snel koorts oploopt, laat het verhaal over pup Billy zien: thuis had hij 39,6 °C en uren later bij de dierenarts al 41,2 °C, waarna hij na behandeling opknapte naar 38,3 °C. Twijfel je over je meting? Deel je vraag op het HondenPage-forum.