Hotspot bij je hond: oorzaak, scheren en behandelen

Vanochtend was er nog niets aan de hand, maar een paar uur later hoor je vanaf het kleed alleen nog een onafgebroken gesmak en gekrab. Duw je de natte plukken vacht voorzichtig opzij, dan kijk je op een vuurrode, gloeiend warme plek die sprekend lijkt op een verse schaafwond: een hotspot (acute natte dermatitis of pyotraumatische dermatitis). Door de felle jeuk en pijn blijft je hond eraan likken, waardoor de wond binnen enkele uren twee keer zo groot kan worden. Die cirkel doorbreek je nog dezelfde dag: scheer de vacht op en rond de plek weg voor frisse lucht, maak de huid schoon en stop het likken direct.

Wat is een hotspot en hoe herken je de plek?

In het begin valt een hotspot amper op tussen het haar. Vaak zie je eerst alleen een donker, nat plukje vacht dat stijf aan elkaar kleeft. Vouw je die vastgeplakte haren open, dan verschijnt een scherp begrensde, gezwollen rode plek ter grootte van een muntstuk tot een handpalm. De huid voelt heet aan (daar komt hot spot vandaan), glanst van het wondvocht en er ligt vaak een geelgroen laagje pus op met een zoetig-zure geur.

Schrik niet als je normaal zo zachtaardige hond ineens piept, wegduikt of gromt zodra je de natte vacht aanraakt: zo'n rauwe plek brandt venijnig. Gelukkig is een hotspot niet besmettelijk voor andere honden of mensen. De bacteriën in de wond (vooral Staphylococcus pseudintermedius) leven van nature op elke gezonde hondenhuid en grijpen pas hun kans zodra de bovenste huidlaag kapotgeschuurd is.

Hoe ontstaat een hotspot en welke rassen zijn gevoelig?

Een hotspot valt nooit uit de lucht; er zit altijd een jeuk- of pijnprikkel onder. Zodra een hond op één plek krabt of met zijn voortanden in de huid knabbelt, schuurt hij de beschermlaag open. Het wondvocht blijft hangen in de vacht erboven. Onder dat warme dakje van samengeklitte haren groeien bacteriën razendsnel. Dat geeft nog fellere jeuk, waardoor je hond blijft likken en bijten.

Waar de hotspot zit, wijst bijna altijd naar de oorzaak:

• Op de wang, in de hals of vlak onder het oor: Krabt je hond met zijn achterpoot naar een jeukend oor, dan haalt hij zijn kaak en hals open. Vaak speelt er dan een oorontsteking, oormijt, een tekenbeet of een stekende grasaar in de gehoorgang. Ook broeiende vacht onder een hangoor na het zwemmen is hier een klassieke uitlokker.
• Op het kruis, de achterhand, de dijen of bij de staartbasis: Hier kan een hond makkelijk met zijn tanden bij. Zoals het Medisch Centrum voor Dieren over vlooienallergie uitlegt, zorgt één vlooienbeet bij een hond met een vlooienallergie al voor gekmakende jeuk op het achterlijf. Andere boosdoeners zijn volle anaalklieren en vaste klitten in de broekvacht.
• Terugkerende plekken op wisselende locaties: Krijgt je vlooienvrije hond vaker een hotspot op zijn poten, buik of flanken? Dan speelt er vaak atopie (een omgevingsallergie voor pollen of huisstofmijt) of een voedselallergie, bijvoorbeeld voor kip of rund. Je dierenarts of de afdeling Dermatologie van de Universiteit Utrecht kan dit met huidafkrabsels, een eliminatiedieet of een allergietest uitzoeken.

Vooral op warme zomerdagen zien dierenartsen een piek bij hondenrassen met een dikke dubbele vacht, zoals de Golden Retriever, Labrador Retriever, Berner Sennenhond, Newfoundlander, Duitse Herder en Sheltie. Na een duik drogen hun bovenste dekharen snel, maar blijft de dichte onderwol urenlang klam. Het LICG adviseert bij de Newfoundlander daarom om de vacht klitvrij te houden en na het zwemmen droog te blazen met een waterblazer.

Hotspot bij je hond behandelen: stap voor stap

Zolang de natte haren als een verstikkend dekseltje op de wond liggen en je hond eraan blijft likken, geneest een hotspot niet. Het behandelplan voor een hotspot draait om vier stappen:

• Stap 1: De vacht op en ruim rondom wegscheren. Scheer met een tondeuse de haren op de plek én een rand van één tot twee centimeter gezonde huid eromheen weg. Gebruik liever geen spitse schaar; als je hond van de pijn beweegt, knip je zo in de gezwollen huid. Een ruime kale rand voorkomt dat lange haren in de korst vastplakken. Is de wond te pijnlijk, dan geeft de dierenarts een lokale verdoving of een kort roesje.
• Stap 2: Schoonmaken en droogdeppen. Spoel de geschoren huid met lauwwarm water en een milde hondenshampoo, of met verdunde chloorhexidine of verdunde betadine (aanlengen met water tot de kleur van slappe ijsthee). Dep de wond daarna zachtjes droog met een schoon gaasje.
• Stap 3: Jeuk en ontsteking remmen met zalf. Zoals AniCura over een hotspot bij de hond toelicht, kun je een klein, oppervlakkig plekje behandelen met medicinale honingzalf. Bij een vurige, pijnlijke plek schrijft de dierenarts meestal een corticosteroïd-houdende gel of lotion voor (zoals Fuciderm of Hydrocortiderm). Smeer die met een handschoentje dun op om de ontsteking en jeuk snel te remmen, eventueel aangevuld met pijnstillers of een jeukremmende prik.
• Stap 4: De wond beschermen tegen likken en krabben. Zet meteen een beschermkraag op als je hond met zijn bek bij de wond kan. Krabt hij met zijn achterpoot aan een hotspot op zijn wang of nek, trek dan een baby- of kindersokje over die achterpoot.

Plak een hotspot nooit af met een pleister of verband: zonder zuurstof verandert de wond in een etterende broedplaats. Smeer ook geen Sudocrem of zinkzalf uit je badkamerkastje op de plek; die vette laag sluit de natte huid luchtdicht af en zinkoxide is schadelijk als je hond het oplikt. Ook pure tea tree olie hoort nooit op een open hondenhuid: het brandt hevig en is giftig voor honden.

Wanneer bel je de dierenarts?

• Direct dezelfde dag bellen: Als de plek groter is dan een twee-euromuntstuk, zichtbaar uitbreidt, bedekt is met pus, of vlak bij het oog of onder de staart zit. Bel ook direct als je hond sloom is, koorts heeft of van de pijn gromt en hapt zodra je naar de vacht kijkt (lees ook wanneer je naar de spoeddierenarts belt).
• Zelf starten en na 24 uur beoordelen: Bij een klein, pas ontstaan rood plekje zonder pus bij een rustige hond waarbij je thuis veilig de vacht ruim kunt wegscheren, ontsmetten en afschermen met een kraag. Wordt de huid binnen 24 uur niet droger en rustiger, ga dan alsnog naar de praktijk.
• Onderzoek naar de oorzaak: Klappert je hond met zijn oren of keren hotspots terug, laat de dierenarts dan de oren, anaalklieren en mogelijke allergieën nakijken.

Ervaringen van andere baasjes op het forum

De verhalen van andere baasjes laten goed zien waar je tijdens het herstel op let. In het topic over een eerste keer hotspot na een tekenbeet op de kaak van Djyla droogde de geschoren huid met een prik en zalf binnen enkele dagen in tot donkere korsten. Wel moest ze minstens twee weken uit elke sloot en regenplas blijven, omdat water de korst meteen weer week maakt. Toen de korst ging trekken, kwam Djyla bij haar baasje om kriebels vijf centimeter naast de wond vragen in plaats van zelf te krabben.

Waarom je echt een ruime rand moet scheren, blijkt uit het verhaal over een hotspot onder de staart bij Sheltie Abby. Na het scheren onder een roesje durfde Abby dagenlang niet te staan of te poepen: omliggende haren waren in de korst vastgeplakt en trokken bij elke beweging aan de huid; pas toen de dierenarts die wegknipte, liep ze weer.

In het topic over een pijnlijke hotspot op de kop behandelen bij Amerikaanse Bulldog Shadow delen leden tips voor een bange hond met pijn: klem hem niet ruw vast, maar zalf met z'n tweeën na een wandeling, toon het tubetje vooraf en beloon direct. In het gesprek over een hotspot laten drogen en zwemmen drukken baasjes elkaar op het hart om de wond nooit af te dekken en een Golden Retriever na het zwemmen met schoon water af te spoelen en droog te blazen.

Twijfel je over een plek in de vacht? Praat mee op het HondenPage-forum.