Maagtorsie bij je hond: maagkanteling herkennen bij spoed

Een maagtorsie, ook wel maagkanteling of maagverdraaiing genoemd, is een acuut spoedgeval waarbij de maag van je hond zich vult met gas en om zijn eigen as draait. Je herkent het aan loze braakneigingen waarbij je hond telkens kokhalst zonder dat er eten uitkomt, een buik die vlak achter de ribben snel opzwelt en trommelhard aanvoelt, zwaar hijgen en rusteloos ijsberen. Twijfel je of je hond een maagkanteling heeft, kijk het dan niet even aan en bel meteen de dierenarts of spoedkliniek zodat zij de behandelkamer alvast klaar kunnen zetten.

Hoe herken je een maagtorsie thuis?

In het begin lijkt een maagkanteling soms op gewone misselijkheid of buikpijn en borrelende darmen, alleen gaat je hond bij een torsie veel sneller achteruit. Hij vindt geen rust, staat telkens op, loopt rondjes en kijkt naar zijn flank. Veel honden staan met een bolle rug en een gestrekte hals omdat liggen pijn doet. Doordat speeksel niet meer naar de maag zakt, hangen er vaak lange slierten kwijl uit de bek.

Kort daarna volgt het bekendste alarmsignaal: loos braken. Je hond pompt heftig met zijn buik en kokhalst alsof hij moet overgeven, zonder dat er voer uitkomt. Omdat de maagingang dichtgedraaid zit, kan er niets langs. Soms spuugt je hond wel een plasje taai, wit schuim uit; dat is opgeklopt speeksel uit de slokdarm.

Tegelijkertijd zet de buik vlak achter de ribbenboog, vooral links, op tot een strakke ballon. Tik je er met je vingers op, dan klinkt dat hol als een trommel. Wacht overigens niet af tot je die dikke buik ziet: bij honden met een diepe borstkas ligt de maag zo ver onder de ribben verscholen dat de zwelling aan de buitenkant soms pas laat opvalt.

Wat gebeurt er in het lichaam bij een maagkanteling?

Dierenartsen noemen dit ziektebeeld maagdilatatie-volvulus (MDV of GDV). Bij een maagdilatatie zet de maag sterk uit door lucht en gistingsgassen, terwijl hij nog recht op zijn plek ligt. Bij een volvulus of torsie kantelt die opgeblazen maag ook nog om zijn as tussen de slokdarm en de twaalfvingerige darm.

Door die draaiing knijpt de maag zowel de ingang van de slokdarm als de uitgang naar de dunne darm af. Gas kan niet meer weg via een boer of richting de darmen, waardoor de druk snel oploopt. De volle maag duwt tegen het middenrif, zodat de longen minder ruimte krijgen en je hond kort en zwaar gaat hijgen.

Het grootste gevaar ontstaat in de bloedsomloop. De harde maag drukt grote aders in de buikholte dicht, zoals de achterste holle ader en de poortader. Bloed uit het achterlijf stroomt daardoor nauwelijks nog terug naar het hart. De bloeddruk keldert, de pols wordt zwak, het tandvlees kleurt bleek en organen krijgen een acuut zuurstoftekort. Omdat de milt via het buikvlies aan de maag vastzit, draait die bijna altijd mee en raakt hij gestuwd of verstopt door bloedstolsels. Binnen enkele uren kan een deel van de maagwand afsterven en treden er hartritmestoornissen op.

Welke honden lopen het meeste risico?

Vooral grote en middelgrote honden met een diepe, smalle borstkas worden getroffen. In zo'n diepe borstholte heeft een zware maag meer ruimte om te slingeren, waardoor de ophangbanden tussen maag en lever met de jaren uitrekken. Uit grootschalig onderzoek dat het Medisch Centrum voor Dieren aanhaalt, blijkt hoe groot de kans is dat een hond tijdens zijn leven een maagtorsie krijgt:

• Duitse Dog: staat bovenaan met 36,7 procent kans om ooit een maagtorsie te krijgen.
• Grote Poedel (Standaard Poedel): volgt met een risico van 25,3 procent.
• Ierse Setter: heeft een gemeten kans van 24,9 procent.
• Weimaraner: zit op een levenslang risico van 19,1 procent.
• Andere gevoelige rassen: ook de Sint-Bernard, Dobermann, Duitse Herder, Gordon Setter, Bloedhond, Basset Hound en Rottweiler (3,9 procent) lopen verhoogd risico.

De kans neemt toe naarmate je hond ouder wordt, reuen zijn iets gevoeliger dan teven en erfelijkheid telt mee als een ouder, broer of zus eerder een maagtorsie kreeg. Volgens het LICG en AniCura lopen verder ook angstige of snel gestreste honden, honden waarvan de milt eerder is verwijderd en honden met een vreemd voorwerp in de maag (vijf keer meer kans) extra risico.

Bij het voeren vormen één grote maaltijd per dag, gulzig schrokken en in één keer veel koud water drinken bekende risicofactoren. Een hardnekkig misverstand gaat over verhoogde voerbakken: vroeger werd een voerbak op een standaard vaak aangeraden bij grote rassen, maar uit onderzoek blijkt dat eten vanaf een verhoging de kans op een maagtorsie juist vergroot.

Wat doet de dierenarts bij aankomst?

In de kliniek krijgt je hond meteen infusen in de voorpoten tegen de shock, zuurstof en pijnstilling. Tegelijk haalt de dierenarts de druk van de maag door via de bek en slokdarm een buigzame slang (maagsonde) in de maag te schuiven. Zit de maagingang dichtgedraaid, dan prikt de arts de maag eerst van buitenaf door de buikwand aan met een holle naald zodat het ergste gas ontsnapt.

Een röntgenfoto laat daarna zien of de maag alleen opgeblazen was of nog gedraaid ligt. Bij een maagkanteling volgt direct een spoedoperatie. De chirurg draait de maag terug, controleert de maagwand en milt en hecht de maaguitgang vast aan de rechterbuikwand. Die ingreep heet een gastropexie: zonder vastzetten krijgt tot 80 procent van de honden opnieuw een maagtorsie, terwijl die kans na een gastropexie daalt naar minder dan 5 tot 10 procent. Ook de eerste dagen na de operatie blijven nog spannend, omdat er door vrijgekomen afvalstoffen in het bloed alsnog hartritmestoornissen kunnen optreden.

Hoe verklein je de kans op een maagtorsie?

Met een rustige voerroutine haal je thuis veel bekende prikkels weg:

• Verdeel het voer over twee tot vier kleinere porties per dag: zo voorkom je dat de maag in één keer zwaar en overvol raakt.
• Zet de voerbak gewoon plat op de grond: gebruik geen standaard, tenzij je dierenarts dat voor een slokdarmprobleem voorschrijft.
• Rem schrokken af: geef grotere brokken, meng natvoer door de brokken of gebruik een anti-schrokbak. Een likmat voor je hond voor een klein tussendoortje helpt ook om rustig te eten zonder lucht in te slikken.
• Houd rust rond het eten: vermijd drukke wandelingen en stoeien één uur vóór en twee uur ná de maaltijd, en laat je hond na inspanning niet in één teug een volle bak water leegdrinken.

Heb je een hond uit een hoogrisicoras zoals een Duitse Dog, Weimaraner of Ierse Setter? Bespreek dan met je dierenarts een preventieve gastropexie. Via een kijkoperatie (laparoscopisch) met drie kleine sneetjes in de buikwand kan de maag al op jonge leeftijd preventief worden vastgezet, bijvoorbeeld tegelijk met een sterilisatie of castratie.

Wanneer bel je direct de dierenarts?

• Direct bellen (spoed): je hond kokhalst loos zonder braaksel, zijn buik achter de ribben zet op of voelt hard aan, hij ijsbeert, kwijlt sterk of heeft bleek tandvlees. Ga nooit zelf op de buik duwen en ga nooit zelf proberen je hond te laten braken.
• Vandaag overleggen: je hond braakt wél gewoon eten uit, heeft een soepele buik en loopt tussendoor weer ontspannen rond, of je wilt overleggen over het preventief vastzetten van de maag.

Ervaringen van andere baasjes op het forum

Op het HondenPage-forum lees je hoe verraderlijk een maagkanteling kan ontstaan. In Maagtorsie kan iemand me uitleggen? en Tegen maagtorsie aan vertellen baasjes dat hun hond niet net had gerend of gegeten, maar juist laat op de avond in diepe rust of uren na het ontbijt ineens een harde, dikke buik kreeg. Eén lid beschrijft hoe haar Duitse Herder zonder braakneigingen stilletjes tussen de struiken ging liggen en bij aankomst in de kliniek al een meermalen gedraaide maag bleek te hebben.

In Maagtorsie....arme Ed lees je over een Duitse Dog die kort na een miltverwijdering alsnog een maagtorsie kreeg omdat zijn maag toen niet direct was vastgezet. En in maagtorsie ... delen leden hoe een vastgezette maag niet meer kan kantelen, maar soms nog wel kan opblazen met gas. Wil je zelf ervaringen uitwisselen? Praat mee op het HondenPage-forum.