Buikpijn en borrelende darmen bij je hond herkennen

Een hond met buikpijn jankt bijna nooit, maar laat met zijn hele lijf zien dat het niet lekker zit. Vaak word je 's ochtends wakker van darmen die zo hard fluiten en borrelen dat je ze aan de andere kant van de slaapkamer hoort. Je hond laat zijn ontbijt staan, drentelt naar de achterdeur om aan natte grassprieten te trekken of gaat in de biddende houding staan met zijn voorpoten plat op de vloer en zijn kont omhoog. Soms zit daar een lege ochtendmaag of een verkeerd gevallen hap uit het park achter, maar bij loos braken of een opzwellende buik achter de ribben bel je direct de dierenarts.

Hoe herken je buikpijn bij je hond in huis?

Bij kramp in de maag of darmen verraadt de houding van je hond veel. Het duidelijkste signaal van bovenbuikpijn is de biddende houding (prayer position): je hond legt zijn gestrekte voorpoten en borstkas plat op de vloer, houdt zijn kop laag en steekt zijn achterhand omhoog. Dat lijkt op een speelse uitnodiging, maar een hond met buikpijn kwispelt niet en veert niet op en neer. Hij blijft verkrampt zo staan om de druk op zijn maag, twaalfvingerige darm of alvleesklier te verlichten.

Let ook op hoe je hond loopt. Bij flinke buikpijn trekt hij zijn achterpoten verder onder zijn lijf en maakt hij een opgebolde, kromme rug. Leg je je hand rustig tegen zijn flank of onderbuik, dan spant hij zijn buikspieren direct plankhard aan, kijkt hij met grote ogen om (soms met zichtbaar oogwit, een whale eye) of loopt hij weg. Volgens het Medisch Centrum voor Dieren ziet lage rugpijn (zoals een hernia) er vanbuiten bijna hetzelfde uit: ook dan bolt een hond zijn rug en zet hij zijn buikwand strak om zijn ruggengraat te ondersteunen.

Vaak zie je ook nachtelijke onrust: je hond stapt uit zijn mand, ploft met een zucht op het kleed en staat tien tellen later weer op omdat geen enkele houding fijn voelt. Is hij daarbij misselijk, dan gaat hij smakken, herhaaldelijk slikken, geeuwen, boeren of kwijlen. Sommige honden likken telkens in de lucht of willen naar buiten om haastig aan grassprieten te trekken.

Waarom borrelen de darmen van je hond zo hard?

Zacht gerommel na een maaltijd is normaal: de spierwand van maag en darmen kneedt voedselbrij, verteringssappen en luchtbelletjes naar achteren (borborygmi). Hoor je de buik vanaf de andere kant van de kamer luid klotsen, fluiten en gorgelen terwijl je hond er bedremmeld bij ligt, dan zit er extra gas in de darmen of trekken de darmlussen krampachtig samen. Het moment waarop het geborrel begint, geeft vaak al een goede aanwijzing:

• Vroeg in de ochtend op een nuchtere maag: word je vroeg gewekt door een borrelende buik, laat je hond zijn ontbijt staan en spuugt hij buiten geel schuim (gal)? Dan is zijn maag na de nacht te lang leeg geweest en prikkelen maagzuur en terugstromende gal het maagslijmvlies (bilious vomiting syndrome).
• Na iets verkeerds van straat of een snelle voerwissel: een bedorven hap uit de struiken, slootwater, een vette kluif of ander voer geeft binnen enkele uren gisting, winderigheid en luid gerommel, vaak gevolgd door diarree.
• Terugkerende aanvallen: heeft je hond om de paar weken zo'n dag vol darmgeluiden en slijmerige ontlasting, denk dan aan een darmparasiet zoals Giardia, een darmontsteking of een voedselintolerantie.

Onschuldige maagprikkeling of levensbedreigende spoed?

Een hond die na een gestolen hapje een uurtje een rommelende buik heeft, maar helder uit zijn ogen kijkt, drinkt, roze slijmvliezen heeft en een normale temperatuur houdt (38,0 tot 39,0 °C), kun je thuis aanzien. Bij vier oorzaken van acute buikpijn mag je niet afwachten.

Het grootste spoedgeval is een maagtorsie (maagkanteling). Daarbij vult de maag zich met gas en draait zij om haar as, zodat slokdarm, maaguitgang en bloedvaten worden afgekneld. Je herkent het maagdilatatie-torsiesyndroom aan twee alarmsignalen: je hond kokhalst zonder dat er iets komt (loos braken, hooguit wat wit slijm) én zijn buik achter de ribben zwelt op en voelt trommelhard aan. Vooral grote rassen met een diepe borstkas (zoals de Duitse Dog, Dobermann, Weimaraner, Ierse Setter en Duitse Herder) lopen dit risico. Bel direct de spoedlijn.

Naast een maagtorsie zijn er nog drie acute aandoeningen waarbij buikpijn plotseling en hevig opzet. Ook bij deze signalen heeft je hond snel hulp van de dierenarts nodig:

• Darmafsluiting of verstopping: een ingeslikte sok, kastanje, maïskolf of stuk speelgoed kan vastlopen in de dunne darm (ileus), waardoor je hond buikkramp krijgt en zelfs water direct uitbraakt. Ook na het kluiven op botten kan steenharde botontlasting een verstopping veroorzaken.
• Acute alvleesklierontsteking (pancreatitis): raakt de alvleesklier achter de maag ontstoken (vaak na erg vet eten of bij gevoelige rassen zoals de Dwergschnauzer, Yorkshire Terriër en Cavalier King Charles Spaniël), dan tasten verteringsenzymen het eigen weefsel aan. Dit geeft felle bovenbuikpijn, trillen, koorts en braken.
• Baarmoederontsteking (pyometra): bij een niet-gesteriliseerd teefje dat twee tot acht weken geleden loops was, kan buikpijn met sloomheid en veel drinken wijzen op een baarmoederontsteking (pyometra).

Wat kun je zelf thuis doen (en waarom je nooit paracetamol geeft)?

Heeft je hond alleen een borrelende ochtendmaag, geen koorts en houdt hij water binnen? Dwing hem dan niet om zijn gewone bak brokken leeg te eten en laat een misselijke hond ook niet een hele dag vasten. Bij een lege, zure maag doorbreek je de misselijkheid met een paar stukjes gekookte kipfilet (met een lepeltje lauw kookvocht en wat zachtgekookte witte rijst) uit de hand. Zodra dat bodempje het maagzuur bindt, zakt het geborrel vaak binnen een halfuur. Geef een hond met ochtendmisselijkheid voortaan vlak voor het slapengaan nog een klein handje voer.

Grijp bij buikpijn nooit in je eigen medicijnkastje. Paracetamol, ibuprofen, naproxen en aspirine zijn giftig voor honden: ibuprofen en aspirine veroorzaken maagzweren, maagbloedingen en nierschade, terwijl paracetamol de lever en rode bloedcellen aantast. Geef ook nooit op eigen houtje een hondenpijnstiller (NSAID's zoals Metacam, Novacam, Rimadyl, Carporal, Previcox of Onsior), want die irriteren het maag- en darmslijmvlies.

Ook Buscopan kun je beter laten liggen: de tabletten zijn bij honden nauwelijks werkzaam tegen kramp en leggen de darmbeweging stil, zodat bacteriën of bedorven etensresten niet worden afgevoerd. De dierenarts gebruikt maagveilige middelen zoals maropitant (Cerenia®, tegen misselijkheid en buikpijn), opiaten of maagzuurremmers.

Wanneer bel je de dierenarts?

Twijfel je tussen aankijken en bellen? Houd deze indeling aan:

• Direct bellen (spoed): loos braken zonder dat er iets komt, een opzwellende of harde buik achter de ribben, aanhoudend in de biddende houding staan, verdenking op een ingeslikt voorwerp, bloed bij braaksel of ontlasting, bleek tandvlees of een slome hond.
• Vandaag nog overleggen: je hond houdt zelfs water niet binnen, heeft koorts (boven 39,2 °C), is een pup, senior of recent loops teefje, of de buikpijn duurt langer dan twaalf tot vierentwintig uur.
• Rustig thuis aanzien: een borrelende buik of eenmalig geel schuim spugen op een nuchtere maag, waarbij je hond na wat gekookte kip en een plasrondje direct opknapt.

In de spreekkamer voelt de dierenarts de buikholte voorzichtig met beide handen door (buikpalpatie) om te bepalen waar de pijn precies zit en of er een verdikking of gasophoping voelbaar is. Als dat nodig is, brengen een röntgenfoto, een buikecho of een bloedonderzoek (zoals de alvleesklierwaarde cPL) de precieze oorzaak aan het licht.

Ervaringen van andere baasjes op het forum

Op het HondenPage-forum delen baasjes hoe zo'n aanval er thuis uitziet. In het topic over buikpijnaanvallen bij een Chihuahua vertelt een eigenaresse hoe de darmen 's ochtends luid borrelen, waarna het hondje niet meer weet hoe ze moet liggen en dicht tegen haar aan kruipt. Andere leden herkennen zo'n eenmalige aanval nadat een hond iets verkeerds in de tuin heeft gegeten, en wijzen bij terugkerende klachten op voedselintolerantie of uitstralende rugpijn.

In 's Nachts niet eten = buikpijn? beschrijft een baasje hoe haar Cairn Terriër elke ochtend met buikpijn wegkroop en direct opknapte zodra ze wat at. Leden delen daar hun ervaringen met nuchtere maagpijn én met een chronische alvleesklierontsteking door vette voeding die pas op een buikecho zichtbaar werd. In Wat geven tegen buikpijn? vertelt een baasje hoe haar oudere hond haar voerbak met de neus wegduwt en buiten meteen op het gras afduikt, waarna leden het galspugen na een overgeslagen maaltijd herkennen en gekookte kipfilet met kookvocht en wat rijst tippen.

Heb je zelf een hond met een gevoelige maag of twijfel je over bepaalde klachten, stel je vraag dan gerust op het HondenPage-forum.