Het blijft wel stil op je vraag hé? De BC met regelmaat afkraken maar niet de discussie inhoudelijk aan willen gaan..
Persoonlijk denk ik: Je hebt honden en Border Collies.
Juist omdat Border Collies puur gefokt zijn op hun werkvermogen en de kwaliteiten die ze daarvoor nodig hebben, heeft de Border Collie echt een afwijkend karakter en gedrag. Zelf zie ik ze vooral als heel 'puur' en 'oer'.
Ze zijn alert; reageren snel op alles wat om hen heen gebeurt. Dat is ook nodig. In het echte werk doen ze vooral... niets. Urenlang liggen ze te rusten in de buurt van de herder terwijl de kudde graast. Maar vanuit die 'stand' moeten ze wel van 0 tot 100 in een fractie van een seconde om een schaap dat zichzelf in een gevaarlijke positie brengt terug te halen.
Bij de Border Collie buiten het werk zie je dat ook terug. Ze kunnen uren op de bank of voor de openhaard liggen dutten maar zodra de baas beweegt zijn ze klaarwakker en klaar voor actie.
Voor het werk gebruiken zij niet hun neus zoals de meeste honden wel doen. Ze doen veel op zicht; het detecteren van beweging op grote afstand en daar dan onmiddellijk op reageren om de juiste actie te ondernemen. Dat zie je ook terug bij een Border Collie op bv een doorsnee wandeling. Ze reageren onmiddellijk op beweging in de verte, of het nu een andere hond is, een wandelaar, wild of bijvoorbeeld een auto.
Voor de samenwerking met de handler/herder moet de Border Collie vooral vertrouwen op zijn gehoor. Op enorme afstanden moeten zij onmiddellijk commando's kunnen opvoeren. Ook als het donker of mistig is of als zij bij hun werk net over de rand van de heuvel (fell) gaan en dus uit het zicht van de herder verdwijnen. Ook dat zie je terug bij de Border Collie buiten het werk. Ze reageren op geluiden die wij niet kunnen horen. Geritsel van een vogel in een weiland, een bekende auto die nog een straat verderop rijdt.. aan het gedrag van je Border Collie zie je, weet je, dat er iets gebeurd in de omgeving.
De samenwerking met de handler/herder is enorm belangrijk. Wat er ook in de omgeving gebeurt; de Border Collie moet zich richten op de baas. Hierdoor zijn veel Border Collies eenkennig en hangen soms extreem aan één persoon, zeker als die nog binnen het bereik van hun zintuigen is.
Eigenlijk is schapendrijven een saai spelletje dat vooral bestaat uit urenlang gefocust opletten zonder de aandacht een seconde te laten verslappen. En in actie is het vooral een herhaling van zetten. Weer en weer en weer. En dat toch al snel 10 jaar achter elkaar. Zonder die focus, die drive, is een schaapshond geen cent voor de neus waard. Exact dát is dan ook wat 'we' testen bij een aanlegtest. Heeft de hond die focus op schapen? Die drive om te willen werken? De genetische aanleg om de 12 uur positie op te zoeken? Dit kan je een hond niet aanleren, dat moet er in zitten. Uit onderzoek blijkt dat die aanleg voor maar 5% erfelijk is. Zonder die aanleg kan je niets. Daarom is het voor het behoud van het ras zo belangrijk om er voor te zorgen dat er alleen gefokt wordt met honden die die erfelijke 5% hebben. De overige 95% bestaat bijvoorbeeld uit sheepsense; de natuurlijke aanleg om het gedrag van een schaap te herkennen en te voorspellen. De honden waarmee op hoog niveau gewerkt wordt hebben dat maar men weet nog niet precies waar dat vandaan komt. Ook dat zit in de hond en kan niet aangeleerd worden.
Deze kwaliteiten zie je terug bij het apporteren; de focus op een bal of een frisbee. Een Border Collie die uren naar een bal kan staren; wachtend tot de baas die wil gooien.
Een hoge intelligentie. Het lijkt erop dat een Border Collie een soort robotje is die blind de commando's van zijn baas opvolgt. Toch is dat niet helemaal waar. Een Border Collie moet ook zelf nadenken en het is niet uitzonderlijk dat de hond een commando van de baas negeert omdat hij iets ziet gebeuren wat de baas nog niet ziet. Ook wanneer de hond buiten het zicht van de handler/herder moet werken zal hij uiteraard zelf beslissingen moeten nemen.
Maar die hoge intelligentie is niet alleen zo positief als veel mensen denken; ze leren daardoor net zo snel slecht gedrag aan als goed gedrag en zie dat er maar eens uit te krijgen. Ook kunnen ze door hun intelligentie heel manipulatief worden. Ze leren snel genoeg hoe zij anderen, honden, dieren én mensen voor hun karretje kunnen spannen om hun zin te krijgen.
En last but not least; Dóórgaan! Stel je voor.. lammeren op de heuvels en dan toch nog die onverwachte en zware sneeuwval. Het grote drama dat een herder kan overkomen. Lammeren maar ook schapen die vast komen te zitten in gaten in de sneeuw en er niet meer uit kunnen komen. Dit kan een herder een groot deel van zijn kudde kosten. Tja.. en dan kost het vele uren om de dieren te vinden, te redden en in veiligheid te brengen. 24 uur aan één stuk constant in beweging in extreme weersomstandigheden is voor herder en Border Collie dan niet ongebruikelijk. En dan moet die herder op zijn Border Collie kunnen bouwen. Zonder hond is de herder dan machteloos. De Border Collie is daar op gefokt. Dagen, weken, maanden niets tot weinig doen en dan zo'n dag aankunnen; dwars door vermoeidheid, dwars door pijn; niet opgeven tot ze er letterlijk dood bij neervallen.
En daar komt dan de fabel vandaan dat je een Border Collie niet moe kunt krijgen. Na een urenlange wandeling of een intensieve sport komt de Border Collie met zijn balletje aan om te vragen om een spel... Maar hij is WEL moe.. maar is er op gefokt om dat te negeren. Aan jou als baas dus de taak om je hond dan toch rust te geven. Zo belangrijk dus ook om een pup meteen te leren; op commando uitrusten.
Daarnaast zie ik ook ander opvallend gedrag bij de Border Collie. De bekende 'eye' natuurlijk maar ook een veel meer uitgesproken lichaamstaal. Onderdanig gedrag naar de baas; lage houding, platte oren... Tekenen die bij gewone honden vaak op angst duiden waar dat bij de Border Collie een manier is om de verhoudingen aan te geven. De staart tussen de achterpoten tijdens het werk wat concentratie en drive weergeeft wat bij gewone honden ook een teken van angst is. Wie de echte Border Collies goed kent en weet te lezen ziet echter een groot verschil tussen de 'werkstaart' tussen de poten en de 'angststaart' tegen de buik.
Voor een niet-Border Collie eigenaar is dit verwarrend. Het hele gedrag, karakter en de lichaamstaal is anders dan die van hun hond. Wanneer hun gewone hond zich zo zou gedragen dan is er iets ernstig mis in de bovenkamer. Verwarring, onbegrip en onbekendheid leidt dan vaak tot afkeer en angst. Tevens merken zij dat de Border Collie anders met hun gewone hond omgaat dan andere honden en dat levert hen ook angst op die zij veelal overbrengen op hun honden.
Vergeet daarbij niet dat Border Collies, mits goed opgevoed en getraind, in vrijwel alles uitblinken wat een hoop haat en nijd oplevert bij sommige mensen helaas. Men voelt zich dan aangevallen omdat zij met hun hond niet kunnen bereiken wat die eigenaar van de Border Collie wel lukt. Dan draait men dat om: "De Border Collie eigenaar is hooghartig/arrogant" en gaat men niet zelden los op de Border Collie zelf: "Die is neurotisch en instabiel."
Dus nee. Normaliter is de Border Collie niet neurotisch en instabiel. Hij is exact zoals hij bedoeld is. Gevoelig, alert, actief, gefocust, gericht op zicht en geluid, een enorme drive, werkwillend, van 0 tot 100 in een fractie van een seconde, intelligent, heeft één baas en geeft niet op.
Echter; Bij de verkeerde baas, zonder consequente opvoeding en zonder een 'taak' die zowel fysiek als mentaal uitdagend is kunnen deze kwaliteiten ook ontsporen en krijg je een 'problem dog'. Helaas niet zeldzaam; er worden ongelooflijk veel Border Collies aangeboden ter herplaatsing door mensen die zich hebben verkeken op het mooie uiterlijk en het idee dat de Border Collie gehoorzaam wordt geboren.
Bij de showlijnen probeert men de basis kwaliteiten van de Border Collie er uit te fokken en het klassieke uiterlijk uit te vergroten zodat het houden van een Border Collie binnen het bereik komt van de ongeschikte eigenaar. Wat mij betreft een doodzonde. Dat zijn geen Border Collies meer maar harige "My Little Pony's" in toverbalkleurtjes en het karakter van een deurmat.
Ik vind er niets aan; dooie honden, sjokbeesten zonder enig initiatief of karakter. Alsof ze zwaar onder de antidepressiva zitten. 