Cherry eye bij je hond: oorzaak, massage en operatie

Je bent net lekker met je pup aan het stoeien of hij wordt wakker uit een diepe slaap, en ineens kijk je tegen een glad, roze-rood bolletje ter grootte van een erwt in zijn binnenste ooghoek aan. Wie dat voor het eerst ziet, schrikt zich vaak rot. Gelukkig is zo'n cherry eye (letterlijk: kersoog) geen tumor en heeft je hond er op dat moment zelf verrassend weinig last van. Zolang hij zijn oog gewoon openhoudt, hoef je er 's avonds laat niet voor naar de spoedkliniek. Maak wel binnen een paar dagen een afspraak bij je eigen dierenarts, want dat bolletje is een belangrijke traanklier die weer netjes achter het ooglid op zijn plek hoort.

Wat is een cherry eye precies (en bij welke honden zie je het)?

Naast zijn gewone boven- en onderooglid heeft elke hond in de binnenste ooghoek een derde ooglid (membrana nictitans of knipvlies). Normaal zie je daar alleen een klein donker of roze randje van zitten. Zodra je hond knippert, schuift dat vlies als een ruitenwisser schuin over de oogbol om stof weg te vegen en traanvocht te verdelen. Onder in dat derde ooglid, achter een T-vormig kraakbeensteeltje, ligt een traanklier (glandula membrana nictitans) die 30 tot 50 procent van de waterige traanfilm aanmaakt.

Een stevig bindweefselbandje houdt die klier onder in de oogkas op zijn plek. Heeft een hond aanleg voor een cherry eye, dan is dat ankertje vanaf de geboorte te slap. Raakt het oog geprikkeld door stof, wind of een stoeipartij, dan floept de klier over de ooglidrand naar buiten. Daar knellen de bloedvaatjes af en droogt het slijmvlies uit, zodat het weefsel binnen enkele uren opzwelt tot een kersenrood bolletje. Omdat dat bolletje het traanbuisje in de neushoek blokkeert, loopt het traanvocht als een natte, roodbruine streep over de wang.

Zo'n omgeklapte traanklier ontstaat bijna altijd vóór het tweede levensjaar, het vaakst tussen drie en twaalf maanden. Meestal begint het aan één oog, maar omdat het bindweefsel in beide oogkassen even slap is, krijgt 30 tot 50 procent van deze honden binnen enkele weken of maanden ook een cherry eye aan het andere oog. Vooral bepaalde hondenrassen zijn gevoelig:

• Kortsnuitige rassen: zoals de Engelse Bulldog, Franse Bulldog, Boston Terriër, Mopshond, Shih Tzu en Pekingees, waarover het LICG bij de Engelse Bulldog uitlegt hoe schedelbouw en oogkasvorm meespelen.
• Dogachtigen met ruime kophuid: waaronder de Cane Corso, Dogue de Bordeaux, Napolitaanse Mastiff, Bullmastiff en Duitse Dog, die ook vaker entropion en ectropion hebben.
• Spaniëls en gezelschapshonden: zoals de Amerikaanse en Engelse Cocker Spaniël, Beagle, Basset Hound, Shar-Pei, Maltezer en Boomer.

Niet elke zwelling in de ooghoek is een cherry eye. Bij snelgroeiende grote rassen zoals de Duitse Dog of Cane Corso groeit het kraakbeensteeltje in het derde ooglid soms te hard, waardoor het dubbelknikt (everted cartilage) en de ooglidrand naar voren krult. Schuift het derde ooglid zonder bolletje als een plat, bleek vlies voor de oogbol, of krijgt een hond boven de zeven jaar een bultje in de ooghoek? Dan is er iets anders aan de hand; je leest de verschillende oorzaken in ons overzicht van oogaandoeningen bij de hond.

Kun je een cherry eye zelf terugmasseren of met oogzalf genezen?

Wanneer de traanklier net voor het eerst naar buiten plopt en nog klein en zacht is, trekt hij soms na een slaapje vanzelf naar binnen. Blijft hij zichtbaar, dan kan de dierenarts bij een heel verse cherry eye proberen de zwelling met ontstekingsremmende druppels of zalf te remmen en de klier voorzichtig terug te masseren. Sommige dierenartsen laten zien hoe je dat thuis doet: eerst breng je een druppel schone ooggel of oogzalf als glijmiddel aan, waarna je alleen via de buitenkant van het gesloten bovenooglid heel zacht richting de neushoek en omlaag strijkt.

Ga in elk geval niet op eigen houtje met een blote vinger, een nagel of een droog wattenstaafje rechtstreeks op het rode bolletje zelf of op de oogbol duwen. Eén onverwachte kopbeweging van je pup kan het hoornvlies beschadigen, en drukken op een klier die al dagen gezwollen is doet flink pijn. Het slappe bindweefselbandje onder in de oogkas wordt er ook niet strakker van: zelfs als het terugmasseren even lukt, floept de klier bij de meeste honden na één keer uitschudden weer naar buiten. Houd de ooghoek tot je afspraak schoon met een wattenschijfje met afgekoeld gekookt water en bescherm het slijmvlies tegen uitdrogen met een neutrale ooggel.

Cherry eye bij je hond opereren: de Morgan pocket-techniek

Vroeger knipten dierenartsen zo'n uitpuilend kliertje onder een roesje nog weleens weg. Tegenwoordig geldt dat wegsnijden als een zware kunstfout. Je hond verliest daarmee meteen een derde tot de helft van zijn traanvocht, wat één tot vier jaar later vaak leidt tot keratoconjunctivitis sicca (KCS): chronisch droge, pijnlijke ogen met taai geelgroen slijm en donker littekenpigment op het hoornvlies, die je levenslang meerdere keren per dag moet zalven.

Bij een moderne cherry eye hond operatie blijft de klier altijd behouden, zoals ook AniCura uitlegt over de cherry-eye behandeling. De standaardmethode is de Morgan pocket-techniek (envelopmethode). Onder algehele narcose maakt de dierenarts aan de achterzijde van het derde ooglid twee kleine sneetjes boven en onder de klier, duwt de klier terug in de diepte en hecht de slijmvliesrandjes met flinterdun oplosbaar draad als een envelopje dicht. De knoopjes liggen aan de voorkant zodat niets langs het hoornvlies schuurt, terwijl het traanvocht via twee kleine openingetjes aan de zijkanten vrij naar het oog stroomt.

Bij 85 tot 95 procent van de honden blijft de klier na deze ingreep definitief op zijn plek. Is de klier al maandenlang gezwollen of gaat het om een zware dogachtige of bulldog, dan verwijst de dierenarts soms door naar het Universitair Dierenziekenhuis in Utrecht, de afdeling Oogheelkunde van het Medisch Centrum voor Dieren of een oogarts uit het ECVO-panel van de Raad van Beheer.

Zo'n specialist kan de klier extra verankeren aan het beenvlies van de onderste oogkasrand (orbital rim anchoring). De kosten hangen af van het gewicht van je hond, of het om één of beide ogen gaat en wie de ingreep uitvoert; kijk in je verzekeringspolis vooraf even na of het derde ooglid bij jouw ras wordt vergoed.

Je hond mag na de ingreep dezelfde dag nog mee naar huis. De eerste drie tot zeven dagen oogt de ooghoek door zwelling en oplossende hechtdraadjes vaak nog wat rood en dik, maar met oogzalf en pijnstilling trekt dat snel weg. Zet je hond tien tot veertien dagen een harde kunststof beschermkraag op: een zachte opblaasband om zijn nek houdt niet tegen dat hij langs de bank of een deurpost schuurt en het verse zakje openwrijft.

Wanneer bel je de dierenarts?

• Direct dezelfde dag bellen (spoed): Als je hond het oog dichtknijpt van de pijn, het hoornvlies blauw of troebel kleurt, het bolletje bloedt na krabben, of als het oog na een operatie plotseling flink opzwelt. Bekijk bij twijfel wanneer je de spoeddierenarts belt.
• Binnen enkele dagen een afspraak: Zodra er een roze of rood bolletje in de ooghoek blijft zitten; hoe korter de klier buiten hangt, hoe soepeler het weefsel zich laat terughechten.
• Even aankijken: Als het bolletje na druk spelen één keer kort zichtbaar was en binnen enkele minuten vanzelf verdween.

Ervaringen van andere baasjes op het forum

Op ons forum lees je hoe andere baasjes de afweging tussen druppelen, masseren en opereren hebben ervaren. In het topic over een cherry eye bij Boomer-pup Toby vertelt zijn baasje hoe het rode erwtje ondanks oogdruppels en ontstekingsremmers niet slonk, waarna Toby met vijf maanden in Putten succesvol is geopereerd. In datzelfde gesprek deelt Moontje lizzy hoe zij bij hondje Liz op instructie van de dierenarts een uitfloepend ooglid zelf terugmasseerde.

Ook bij twijfel over de ingreep zelf vind je herkenbare ervaringen. Zo vertelt Liesbeth in het topic met ervaringen rond de cherry eye operatie bij de vier maanden oude Boston Terriër Jaxx dat de klier bij haar Maltezer Tobie na een tweede fixatie jarenlang wegbleef. Lees verder hoe bij Max het genezingsproces na het hechten vanaf dag vier ineens een sprong vooruit maakte en hoe pup Mickey in Utrecht aan beide ogen tegelijk werd geopereerd, of stel je eigen vraag op het HondenPage-forum.