Een felle gil vanuit het gras, een hond die bedremmeld op drie poten naar je toe hinkt of op een zomers terras net iets te enthousiast naar een zoemend insect heeft gehapt: is je hond gestoken door een wesp of een bij, dan zie je het meteen. Hoe dringend dat is, hangt volledig af van de plek van de steek en hoe je hond erop reageert. Een steek in een voetzooltje of op de buitenkant van de lip oogt al snel zielig maar kun je vrijwel altijd zelf thuis koelen, terwijl je bij een steek in de bek, tong of keel direct de dierenarts belt vanwege verstikkingsgevaar.
Hoe herken je dat je hond gestoken is door een wesp of bij?
De meeste honden worden op twee plekken gestoken: onder een poot of aan hun kop. In de zomer en het najaar stapt een snuffelende hond in het klaverveld zo op een bij, of op het terras op een trage, versufte wesp. Je hoort één korte, hoge piep, waarna je hond zijn poot optrekt en tussen zijn tenen of aan zijn voetzooltje likt. Zo'n steek geeft binnen enkele minuten een ronde, warme bult, terwijl je bij een grasaar in de poot meestal een prikgaatje ziet dat pas na dagen een ontsteking vormt.
Steken aan de kop ontstaan doordat veel honden (en zeker pups) achter vliegende, zoemende insecten aan jagen en ze uit de lucht happen. Wordt een hond gestoken door wesp of bij op zijn neus of bovenlip, dan schudt hij flink met zijn kop en wrijft hij met zijn voorpoten langs zijn snuit. Een halfuur later staat hij soms voor je met een scheve, dikke snuit of gezwollen oogleden, wat dierenartsen ook wel een boxersnuit (angio-oedeem) noemen. Heeft het insect echt ín de bek of keel gestoken, dan zie je je hond plotseling smakken, kwijlen, slikken of kokhalzen.
Steek in de bek, tong of keel: waarom je meteen belt
Vangt je hond een wesp of bij met zijn bek en wordt hij gestoken in zijn tong, gehemelte of keelholte, bel dan direct de dierenarts. Het slijmvlies achter in de bek en rond het strottenhoofd is zacht en rijk doorbloed, waardoor een zwelling de luchtpijp snel kan afsluiten. Bij kortsnuitige honden zoals de Franse Bulldog, Mopshond of Boston Terrier is de keel van nature al nauw en leidt een kleine zwelling snel tot ademnood.
Bel altijd eerst de praktijk zodat de dierenarts weet dat je eraan komt met een spoedgeval. Onderweg kun je je hond op deze manier ondersteunen:
- Doe de halsband af: maak de hals vrij zodat niets op de luchtpijp drukt.
- Koel van buitenaf: wikkel een natte, koude doek of ingepakt koelelement losjes tegen de hals om de zwelling te remmen.
- Laat voorzichtig aan ijs likken: is je hond bij kennis en kan hij slikken, laat hem dan aan een ijsblokje likken of koud water drinken; giet nooit water in de bek bij een benauwde hond.
- Houd je hond rustig: door paniek en hard hijgen zwelt het slijmvlies nog sterker op.
Op internet circuleert soms nog het gevaarlijke oude advies om bij verstikkingsgevaar zelf met een mesje en een gesloopte balpen in de luchtpijp te prikken. Begin daar nooit aan: in een gezwollen hondenkeel raak je grote bloedvaten en zenuwen. Alleen een dierenarts kan veilig een buisje in de luchtpijp brengen (intuberen), zuurstof geven en met een injectie de zwelling direct laten slinken.
Eerste hulp bij een steek in poot, lip of vacht
Zit de steek in een voetzooltje, op het oor, op de flank of aan de buitenkant van de lip, en ademt je hond rustig? Kijk dan eerst tussen de haren of er een angel zit:
- Bijensteek (angel met gifzakje): een honingbij laat haar angel met weerhaakjes en het bijbehorende gifzakje achter in de huid, waarna dat zakje nog even gif blijft napompen. Trek een bijenangel er nooit met een pincet of tussen je vingers uit, want daarmee knijp je het gifzakje juist leeg in je hond. Schraap de angel zijwaarts weg met een bankpasje, je nagel of een strakgetrokken doek.
- Wespensteek (gladde angel): een wesp, hommel of hoornaar heeft een gladde angel zonder weerhaakjes, laat niets achter en kan meerdere keren steken. Zag je een wesp wegvliegen, dan hoef je dus niet naar een angel te zoeken.
Koel de steekplek daarna tien tot vijftien minuten met een coldpack, een zak bevroren doperwten of ijsblokjes in een theedoek. Leg ijs nooit rechtstreeks op de blote huid of het voetzooltje, want dat kan bevriezingsplekken geven. Laat ook prikweg-stiften met ammoniak achterwege op plekken waar je hond bij kan om te likken. Het LICG noemt deppen met een koude doek met verdunde azijn als optie op de vacht, maar gebruik dat nooit op de neusspiegel, bij de ogen of op opengekrabde huid.
Allergische shock, grondwespen en bulten op de neus
Bij de meeste honden trekt een steekbult na één tot twee dagen weg, maar sommige honden krijgen binnen vijf tot dertig minuten een acute allergische reactie (anafylactische shock). Je hond wordt dan plotseling slap en sloom, gaat braken of laat diarree lopen, ademt zwaar en zakt door zijn poten. Zijn normaal roze tandvlees trekt bleek tot spierwit weg, en zijn oren en onderpoten voelen koud aan. Houd je hond warm onder een deken en rijd direct naar de dierenarts.
Ook zonder allergie kan een hond in shock raken als hij tijdens het wandelen of graven in een ondergronds wespennest (grondwespen) trapt en tientallen keren wordt gestoken. Een andere hevige reactie op de snuit is eosinofiele furunculose. Het Medisch Centrum voor Dieren beschrijft hoe er na steken van wespen, muggen of spinnen binnen een dag vuurrode, bloederige bulten en blaren op de neusrug ontstaan die openbarsten; met medicatie van de dierenarts geneest dit binnen tien tot veertien dagen.
Wanneer bel je de dierenarts (en wat doet die)?
Twijfel je of je moet rijden? Gebruik dit overzicht (zie ook ons artikel over wanneer je direct naar de spoeddierenarts gaat):
- Direct bellen en gaan (spoed): bij een steek in de bek, tong, keel of diep in de neus; bij benauwdheid, bleek of wit tandvlees, braken, sloomheid of omvallen; bij een snel dichtzwellende kop; of na meerdere steken uit een wespennest.
- Vandaag overleggen: bij een steek op de lip of neus van een kortsnuitige hond of jonge pup; bij vurige blaren op de neusrug; of als de zwelling na uren koelen blijft toenemen.
- Zelf thuis koelen: bij een losse steek in poot, oor of flank zolang je hond vrolijk is, rustig ademt en roze tandvlees heeft. Een koelkompres hoort standaard in je EHBO-set voor je hond.
Bij een steek in de bek of een gezwollen kop geeft de dierenarts een snelwerkende injectie met corticosteroïden (ontstekingsremmers) en vaak een antihistaminicum, waardoor de zwelling en jeuk snel afzakken. Verkeert je hond in shock, dan krijgt hij op de praktijk direct adrenaline, een infuus en zuurstof.
Ervaringen van andere baasjes op het forum
Op het forum lees je hoe snel een steek bij de bek kan opzetten. In het topic Door wesp gestoken vertelt een baasje hoe haar hond Sara plotseling piepte, een wesp uit haar bek liet vallen en haar avondkluif liet liggen. In Wespensteek deelt een lid hoe haar Kooikerhondje 's middags alleen dikke wangen had, maar 's avonds onder het bed kroop met een enorm gezwollen kop en met een spoedinjectie cortison werd gered.
Daar staan ook de verhalen van hond Bams, die door grondwespen honderden keren werd gestoken en een week aan het infuus lag, en een baasje dat met haar Duitse Herder in een vijver sprong om aan een zwerm te ontkomen. In Wespensteek bij een pup lees je hoe Boston Terrier-pup Cis in vier dagen tijd twee keer gestoken werd (eerst bij zijn keel en daarna in zijn poot) terwijl er lome wespen op het terras zaten.
Zelf vragen of ervaringen? Deel ze op het HondenPage-forum.
Veelgestelde vragen
Hoe zie ik of mijn hond door een bij of een wesp is gestoken?
Zie je op de bult een klein zwart puntje met een wit of gelig gifzakje in de huid zitten, dan is je hond gestoken door een honingbij en schraap je de angel zijwaarts weg met een bankpasje. Zie je geen angel, dan was het vrijwel zeker een wesp, hommel of hoornaar (of heeft je hond de bijenangel al weggekrabd).
Mag ik mijn hond paracetamol of mijn eigen allergiepil geven na een wespensteek?
Nee, geef nooit paracetamol of ibuprofen: die zijn giftig voor honden en veroorzaken maag-, lever- en nierschade. Geef ook geen menselijke allergietabletten zonder eerst met je dierenarts te bellen over een veilige werkzame stof en dosering.
Hoe lang blijft een bult van een wespensteek bij een hond dik?
Bij een gewone steek in de poot, flank of lip zakt de ergste pijn na een tot twee uur als je direct koelt. De zwelling en jeuk kunnen nog één tot twee dagen aanhouden en verdwijnen daarna vanzelf.
Wat moet ik doen als mijn hond een wesp heeft doorgeslikt?
Zodra een wesp in de maag belandt, schakelt het maagzuur haar direct uit. Het gevaar zit in het vangen en doorslikken zelf: de wesp steekt dan vaak nog in de tong of keelholte, dus bel bij slikken, kokhalzen of kwijlen meteen de dierenarts.
Bronnen
AniCura: Wespensteek bij hond. LICG: EHBO bij huisdieren (insectenbeten bij dieren). Medisch Centrum voor Dieren: Insectenbeetovergevoeligheid (eosinofiele furunculose). Dierenbescherming: Dieren EHBO: gestoken door een insect en shock.
