Vestibulair syndroom bij je hond, of toch een beroerte?

Het vestibulair syndroom is een storing in het evenwichtsorgaan die vooral oudere honden ineens treft: je hond valt om, zijn kop hangt scheef en zijn ogen schieten heen en weer. Het lijkt op een beroerte of zelfs op het einde, maar meestal is het geen van beide en is hij binnen een paar dagen duidelijk beter. Bel wel vandaag je dierenarts. Die kijkt of er een oorontsteking of iets in de hersenen achter zit, en heeft een middel tegen de misselijkheid.

Wanneer wacht je niet tot morgen met de dierenarts?

Ga meteen, ook 's nachts of in het weekend, als

• hij suf is of nauwelijks wakker te krijgen;
• hij schokken of een toeval krijgt (eerder epilepsie of iets in de hersenen);
• de poten aan één kant slap zijn, of hij een poot omgeklapt laat staan;
• zijn pupillen ongelijk groot zijn (past bij het middenoor, maar ook bij de hersenen);
• hij blijft braken of niets drinkt;
• het begon na een val, klap of aanrijding;
• hij metronidazol krijgt, een antibioticum bij darmklachten, of net nieuwe oordruppels kreeg;
• hij na drie dagen niet beter is, of juist slechter.

Is het een beroerte?

Meestal niet. Diep in het binnenoor zit het evenwichtsorgaan, dat via een zenuw signalen naar de hersenstam stuurt. Hapert dat aan één kant, dan draait voor je hond de hele kamer.

Hij houdt het lage oor naar de grond, wankelt, valt om of draait rondjes naar dezelfde kant. Zijn ogen tikken heen en weer en hij wordt kotsmisselijk. Een oorzaak vindt de dierenarts bij oudere honden meestal niet. Dan heet het idiopathisch vestibulair syndroom, vroeger geriatrisch vestibulair syndroom of GVS.

Een baasje op het forum dacht bij een teefje van veertien aan een hersenbloeding. Ze liep als een dronkaard, viel op haar zij zodra ze zich wilde uitschudden en kreeg een koekje niet meer goed te pakken. Andere leden herkenden er het vestibulair syndroom in, en na een dag of drie liep ze weer redelijk normaal.

Een herseninfarct of hersenbloeding komt bij honden veel minder vaak voor. Volgens het Medisch Centrum voor Dieren wordt het woord TIA of infarct vaak ten onrechte gebruikt voor het vestibulair syndroom. Krijgt een hond toch een beroerte, dan zit er vaak iets achter: een nierziekte, hoge bloeddruk, een stollingsprobleem na rattengif of een tumor.

Ook een beroerte kan evenwichtsproblemen geven, en van buiten zie je het verschil niet altijd. Zekerheid geeft alleen een MRI-scan. Is je hond helder, eet hij met wat hulp en gaat hij elke dag een stukje vooruit, dan past dat bij het evenwichtsorgaan.

Wat zoekt de dierenarts uit?

Vooral of er een oorzaak is die hij kan behandelen

• een ontsteking in het midden- of binnenoor (meer daarover bij oorontsteking);
• oorzalf die bij een kapot trommelvlies het evenwichtsorgaan beschadigt;
• een te traag werkende schildklier;
• een poliep, tumor of ontsteking in het oor of de hersenen.

Hij kijkt met een otoscoop in de oren, bekijkt de ogen en test hoe je hond zijn poten neerzet. Vaak volgt bloedonderzoek. Een CT- of MRI-scan onder narcose is meestal pas nodig als het beeld niet klopt of je hond niet opknapt. Een MRI kost volgens verzekeraar Univé ongeveer € 800 tot € 1.000, zonder narcose en beoordeling van de beelden.

Tegen de misselijkheid krijgt je hond een middel als maropitant (Cerenia). Bij een ontsteking komen er antibiotica bij, en een hond die niets binnenhoudt krijgt soms een infuus.

Hoe help je hem thuis de eerste dagen?

• Een rustige plek. Een bench of afgezet hoekje met een zacht kleed. Bij een oude reu op het forum werkte een bench met een deken erover, in de koele badkamer.
• Grip onder zijn poten. Op laminaat glijdt hij weg; leg kleden of een yogamat neer.
• Trap en bank dicht. Wie de wereld ziet draaien, mist makkelijk een tree.
• Eten op zijn hoogte. Houd de bak vast of geef kleine balletjes natvoer uit je hand, met water binnen bereik.
• Plassen met steun. Een opgerolde handdoek of sjaal onder zijn buik werkt als draagband. Een kleine hond draag je naar het gras.
• Geen pillen voor mensen. Ook geen reispil. En niets in zijn bek zolang hij plat op zijn zij ligt: dan verslikt hij zich makkelijk.

Niet eten is vaak het hardnekkigste deel. Een baasje van een Friese Stabij van twaalfenhalf schreef dat de hond een maand later nog bijna niets wilde eten. Leden raadden aan de dierenarts om een middel tegen misselijkheid te vragen. Eet je hond een dag niets, bel dan: die misselijkheid is te behandelen.

Hoe lang duurt het voordat hij weer loopt?

De eerste een à twee dagen zijn meestal het ergst. Daarna knappen de meeste honden binnen enkele dagen zichtbaar op: rustiger ogen, weer op de poten. Wiebelen en scheve kop trekken langzamer bij; helemaal de oude zijn de meeste na twee tot drie weken.

Een forumlid met een hond van bijna zestien hield het per dag bij. Dag één: steeds omvallen. Dag twee: draaiende ogen, maar hij stond al iets beter. Dag drie: steviger, niet meer gevallen. Dag vier: "het gaat super", met nog wat gewiebel.

In een Britse studie bij ruim 750 honden met allerlei evenwichtsklachten hield ongeveer één op de elf een scheve kop over, en bij één op de tien kwamen de klachten later terug.

Het beeld van de eerste dag zegt weinig over hoe het afloopt, schrijft het dierenziekenhuis van de Universiteit Utrecht. Een hond die vandaag rondtolt en niet kan staan, loopt over een week vaak weer zijn rondje. Valt op die eerste dag het woord inslapen, vraag je dierenarts dan of een paar dagen afwachten met een middel tegen de misselijkheid ook kan.