De valkuilen van een koopovereenkomst
Mr. C.C.E. Wilschut,
advocaat.
De redactie heeft mij gevraagd een artikel te schrijven over de verschillende aspecten van
contracten, in het bijzonder daar waar het koopcontracten voor puppen betreft en
overeenkomsten die daarmee samenhangen, zoals die met betrekking tot dekkingen et
cetera. Nadat ik een paar contracten had bestudeerd en constateerde dat deze, om het maar
zacht uit te drukken, op bepaalde punten op gespannen voet stonden met de uitgangspunten
van het Nederlands recht, besloot ik aan het verzoek te voldoen. Hierbij treft u mijn
bevindingen aan.
Sommige rasverenigingen, maar ook individuele fokkers, proberen na de verkoop controle te
houden over de puppen, vooral als de pup later ingezet zal worden voor de fokkerij. Allemaal
in het belang van het ras, dat spreekt vanzelf. Maar contractuele bepalingen die dit doel
beogen, kunnen in de praktijk tot veel onnodige problemen leiden. Zeker, in een contract
mogen aanvullende voorwaarden worden opgenomen, maar die moeten aan het principe
van redelijkheid en billijkheid voldoen, zoals de wet voorschrijft. Ik geef u een paar
voorbeelden die u wellicht niet onbekend voorkomen.
Een fokker verkoopt een teef en bepaalt in het contract dat hij de dekreu mag uitkiezen als
de teef de eerste keer wordt gedekt. Als de teef loops wordt, vraagt de koper of de fokker al
een keus heeft gemaakt. Dat blijkt niet het geval te zijn. Na twee jaar, zelfs na drie jaar is de
fokker er nog niet uit. De tijd verstrijkt. Dan besluit de koper zelf maar een dekreu uit te
zoeken. Nu eist de fokker zijn recht van eerste dekking op. Is dit redelijk? Het probleem is
dat er geen termijn in het contract is afgesproken. De fokker kan in redelijkheid zijn
beslissing niet jarenlang uitstellen en aldus de eigenaar van de teef als het ware in gijzeling
houden. Het is beter altijd een (redelijke) termijn op te nemen.
Eigenaren van dekreuen bedingen vaak een zogenaamde "eerste keus uit het nest" in plaats
van het dekgeld te innen. Daar is op zich niets op tegen. Maar ook hier is het verstandig een
redelijke termijn in de overeenkomst op te nemen waarin de eigenaar van de dekreu zijn
keus moet maken als het nest is geboren. Bedenk dat in de eerste levensweken de puppen
nog nauwelijks te beoordelen zijn, maar de dekreu-eigenaar kan zijn keus niet oneindig
blijven uitstellen. De fokker heeft immers ook met andere gegadigden te maken.
Nog een voorbeeld. De fokker geeft soms een pup (een teef) gratis weg en bedingt als
tegenprestatie dat hij de eerste keus uit het nest heeft als de pup later wordt gedekt. Dat is
redelijk. Maar als het zover is, besluit degene die de pup heeft gekregen van een nest af te
zien. Zijn baan is veel drukker geworden, er zijn intussen kinderen gekomen en zijn vrouw
ziet het niet zitten er ook nog een nest hondjes bij te moeten verzorgen. Wat nu? Zijn er
ontbindende voorwaarden? Kan de fokker een dekking afdwingen? Kan de fokker de teef
terugvorderen? Kan de fokker eisen dat de teef tijdelijk in zijn huis wordt opgenomen? Het
zal niet de eerste keer zijn dat een fokker dit vordert en het levert vaak de grootste
problemen op met de eigenaar.
Er zijn ook fokkers die eisen dat de geboorte van de puppen van teven uit hun kennel bij hen
plaatsvindt in plaats van bij de eigenaar. Als alle partijen daar vrede mee hebben is er geen
vuiltje aan de lucht, maar wat als een van de partijen zich in de loop der tijd bedenkt?
Dan bedingen sommige fokkers nog na de dekking van hun fokteef dat de eigenaar van de
dekreu gedurende een bepaalde tijd zijn reu niet mag laten dekken bij andere fokkers. Het is
maar de vraag of al deze voorwaarden aan het principe van redelijkheid en billijkheid
voldoen.
Ten slotte een laatste voorbeeld. Als de pup voor een gangbare prijs is verkocht, dient de
verkoper, als hij de eerste keus uit het nest heeft bedongen, op zijn beurt ook een gangbare
prijs te betalen. Sommige fokkers vinden echter dat zij een pup gratis mogen uitzoeken. De
pup komt immers uit hun foklijn? Dit is natuurlijk niet redelijk. In feite betaalt de eigenaar van
de pup op deze manier tweemaal de pupprijs. Kortom, valkuilen genoeg waar partijen
rekening mee moeten houden bij het ondertekenen van een koop- of dekovereenkomst.
Argumenten
Waarom staan kopers toe dat sommige fokkers onredelijke voorwaarden stellen?
Waarschijnlijk kent u de argumenten:
· Als ik niet had getekend, had ik de pup niet meegekregen en ik was helemaal verliefd
op de pup. Ik kon het niet over mijn hart verkrijgen hem bij de fokker achter te laten.
· Ach, zo’n contract is maar een papiertje waar niemand later meer naar kijkt.
· Ik kreeg het contract pas onder ogen toen ik de pup kwam halen. Eerder is er nooit
over gesproken. Toen heb ik maar getekend.
· Heb ik een contract getekend? Er werd iets onder m’n neus geduwd waar ik een
krabbeltje onder moest zetten. Het was een formaliteit, zeiden ze.
· De fokker heeft er veel meer verstand van dan ik. Hij zei dat het normale
voorwaarden waren en dat elke fokker het zo deed.
· Ik kon de pup gratis mee naar huis nemen, als hij in eigendom bleef van de fokker.
Als we dit samen zijn overeengekomen, is er toch niets aan de hand?
· Als ik het ras zou promoten op shows, kreeg ik de pup gratis mee. De fokker betaalt
zelfs de kosten voor inschrijving! Nou, dan is het toch niet raar dat de pup in
eigendom van de fokker blijft?
· Ik ken de fokker al jaren. Hij is zo langzamerhand een goede vriend geworden en ik
vertrouw hem volkomen. Ik zie niet in wat er mis kan gaan.
· Al dat negatieve gedoe. Ik zie het liever positief en ga van het goede van de mens uit!
Hoe begrijpelijk ook, in het licht van wat ik
zojuist heb besproken, is het duidelijk dat
we hier niet met steekhoudende
argumenten hebben te maken. Een
koopovereenkomst voor een huis, een
hypotheekakte of een testament wordt
door een notaris aan partijen voorgelezen.
Hij informeert hen zorgvuldig over de
mogelijke implicaties van de bepalingen.
Bij een koopcontract voor een hond
denken veel mensen: ach zo’n vaart zal
het niet lopen. Ik teken maar. Maar wat
als het wèl zo’n vaart loopt? Toen ik
onlangs een koopovereenkomst tussen koper, verkoper en een rasvereniging van
Saarlooswolfhonden onder ogen kreeg, kon ik een glimlach niet onderdrukken. Zoveel
bizarre aanvullende voorwaarden heb ik niet vaak (eigenlijk nog nooit) onder ogen gehad.
Bovendien werd van de koper geëist dat hij lid was of werd van de rasvereniging (zie het
ANWB voorbeeld). Een dergelijke koppeling is echter niet toegestaan. Het contract is
daardoor nietig, hetgeen betekent dat door ondertekening geen rechtsgeldige overeenkomst
tot stand kwam.
Soms verkoopt de fokker een pup niet, maar staat hem aan iemand af "ter verzorging." De
fokker vergist zich echter als hij denkt met deze constructie de hond in eigendom te kunnen
houden. Degene die kan aantonen voor de kosten op te draaien en de huisvesting te
verzorgen, is de wettelijke eigenaar. Hij mag met de zaak doen waarvoor het is bedoeld.
Pas als de fokker ondubbelzinnig kan aantonen dat de koper de pup ernstig verwaarloost of
mishandelt, kan hij ontbinding van het koopcontract vragen en de pup terugeisen. Als de
eigenaar niet meewerkt, moet hij naar de rechter. Het is meestal niet bevorderlijk voor de
wereldvrede. Veel hondeneigenaren kennen wel voorbeelden waar het helemaal is
misgegaan. Een klein meningsverschil groeit soms uit tot een groot conflict en het belang
van de hond doet er op dat moment vaak niet meer toe. Met een helder contract kunnen veel
problemen worden voorkomen.
Conclusies
We kunnen een paar conclusies trekken.
· Voor de wet is een hond een zaak. De koper kan ermee doen waarvoor het is
bedoeld zonder beperkende voorwaarden die het normale gebruik van de zaak
belemmeren.
· Een koopcontract van puppen of honden is, net als elk ander koopcontract, een
overeenkomst waarbij de zaak in eigendom overgaat van de verkoper op de
koper.
· Als de fokker een pup/hond afstaat aan een ander, wordt die ander (de verzorger)
na verloop van tijd eigenaar met alle rechten en plichten die daarbij horen.
· Het recht gaat uit van het principe van redelijkheid en billijkheid. Aanvullende
voorwaarden moeten hieraan voldoen. Is dit niet het geval, dan is het contract
nietig.
· De verkoper moet zich realiseren dat rechten die hij volgens de wet naar
redelijkheid en billijkheid niet heeft, niet kan opleggen aan de koper.
· Het is verstandig het contract van tevoren goed door te nemen en te letten op
voorwaarden die onredelijk zijn of vaag (dat wil zeggen zonder tijdslimiet) zijn
omschreven.
Dit klinkt niet zo emotioneel betrokken als hondenliefhebbers misschien graag zouden zien,
maar (begrijpelijke) menselijke emoties en de logica van de wet gaan niet altijd hand in hand.
Soms is het verstandig een 3e partij te laten oordelen als er problemen of conflicten zijn
tussen partijen, zoals in het voorbeeldcontract van de AVLS is opgenomen. Dat kan een
kostbare gang naar de rechter, advocaatkosten et cetera voorkomen. Wilt u desondanks een
juridische procedure starten dan is het verstandig u van tevoren goed te laten informeren
over de financiële risico’s die hieraan zijn verbonden. Want ook als u denkt volkomen in uw
recht te staan, dan moet u dit eerst wettelijk en overtuigend ten overstaan van een rechter
bewijzen.
Mr. C.C.E. Wilschut, advocaat.