Word je midden in de nacht wakker van een harde, droge kuch, gevolgd door een benauwd kokhalsgeluid en een klodder wit schuim op het vloerkleed? Grote kans dat je hond kennelhoest heeft, bij dierenartsen beter bekend als besmettelijke hondenhoest. Door dat rauwe geschraap lijkt het net of er een stokje of botje dwars in zijn keel zit, terwijl de oorzaak een flinke ontsteking van de luchtpijp en grote luchtwegen is. Hoe naar het ook klinkt: een fitte, volwassen hond knapt met rust binnen één tot drie weken vanzelf op.
Hoe herken je kennelhoest in de praktijk?
Wie zijn hond voor het eerst met kennelhoest meemaakt, schrikt zich vaak rot. Je zweert dat er een brokje, kluifje of splinter in zijn keel steekt. Je hond gaat breed op zijn voorpoten staan, strekt zijn nek en stoot een reeks harde, droge kuchen uit. Aan het eind van zo'n bui sperren zijn kaken open in een kokhalsbeweging en belandt er een klodder wit schuim op de vloer.
Dat witte schuim komt uit de ontstoken luchtpijp, waar taai slijm tijdens het hoesten met speeksel en lucht wordt opgeklopt; met braken uit de maag heeft het niets te maken. Omdat het slijmvlies in keel en luchtpijp rauw en gezwollen is, staan de hoestzenuwen op scherp. Eén prikkel wekt al een bui op: opspringen bij de voordeur, trekken aan de lijn, koude lucht of een slok koud water. Ook 's nachts in de mand gaat het geschraap door zodra je hond plat ligt.
Toch kucht niet elke besmette hond de buurt wakker. Bij een milde vorm blijft het bij een waterige snotneus, vieze oogjes of reverse sneezing (omgekeerd niezen, waarbij je hond met dichte bek snurkend lucht naar binnen zuigt). Het verschil met een zware infectie zie je tussen de buien door: je hond is koortsvrij, vrolijk en staat graag bij zijn voerbak.
Twijfel je over de oorzaak? Let dan op het geluid. Een oudere hond die na het slapen zacht en vochtig kucht en sneller buiten adem raakt, kan last hebben van hartproblemen bij honden. Bij dwergrassen zoals de Chihuahua geeft een slappe luchtpijp (tracheacollaps) ook een toeterend geluid bij opwinding, al is dat een blijvende aanleg.
Oorzaak: waarom de naam kennelhoest eigenlijk niet klopt
Het woord kennelhoest zet veel baasjes op het verkeerde been, alsof een hond alleen ziek wordt in een pension of asiel. In het echt loopt je hond de infectie net zo makkelijk op in het losloopgebied, op de puppycursus, bij de uitlaatservice of tijdens een snuffelgroet op de stoep. Dierenartsen, het LICG en de Dierenbescherming spreken daarom liever van besmettelijke hondenhoest (infectieuze tracheobronchitis).
In een gezonde luchtpijp en haar vertakkingen (de bronchiën) werken miljoenen trilhaartjes ingeademd vuil en ziektekiemen als een roltrap omhoog. Virussen zoals het canine para-influenzavirus en canine adenovirus type 2 beschadigen dat slijmvlies en leggen de trilhaartjes plat. Op die rauwe plek grijpt vervolgens de bacterie Bordetella bronchiseptica zijn kans, verwant aan de menselijke kinkhoestbacterie.
Veel blaffen in een drukke omgeving en stress maken de keel extra vatbaar. Na het inademen van besmette druppeltjes duurt het twee tot tien dagen voor de eerste kuch klinkt.
Wat kun je zelf doen om de keel van je hond te verzachten?
De afweer van je hond ruimt het virus zelf op, maar elke hoestbui schraapt de luchtpijp opnieuw open. Met deze aanpassingen geef je zijn keel direct rust:
- Wandel met een tuigje in plaats van een halsband: Elke druk op het strottenhoofd lokt meteen een bui uit. Een goed passend Y-tuigje vangt de druk op het borstbeen op en laat de hals vrij; lees meer over een tuigje of een halsband.
- Houd de wandelingen kort en rustig: Rennen achter een bal, stoeien en blaffen zorgen voor hijgen, waardoor droge lucht langs het schrale slijmvlies schuurt. Loop korte rondjes aan de lijn en zorg binnen voor een warme, tochtvrije plek.
- Maak het eten zacht en lauw: Slikken doet pijn. Laat je hond zijn harde brokken staan, week ze dan een kwartier in lauw water of geef tijdelijk natvoer of vers vlees op kamertemperatuur.
- Laat je hond meestomen in de badkamer: Neem hem een kwartier mee de badkamer in terwijl je warm doucht. De warme damp verzacht de keel en maakt taai slijm losser.
- Blijf uit de buurt van andere honden: Sla losloopvelden, hondenscholen en de trimsalon over en mijd gedeelde waterbakken tot minstens een week na het laatste kuchje.
Laat hoestdrankjes en pijnstillers voor mensen in je medicijnkastje staan. Menselijke hoestsiropen bevatten vaak alcohol of de zoetstof xylitol, wat bij honden een gevaarlijke bloedsuikerdaling en leverfalen veroorzaakt. Vraag je dierenarts liever om een veilige hondenhoestsiroop, zoals tijmsiroop zonder zoetstoffen. Ook een theelepeltje zuivere honing verzacht de keel bij een volwassen hond zonder suikerziekte; geef honing alleen nooit aan pups onder het jaar.
Wanneer bel je de dierenarts en welke medicijnen helpen echt?
Bij een gewone kennelhoest heeft een antibioticakuur weinig zin: antibiotica werken niet tegen virussen en een fitte hond ruimt een milde Bordetella-infectie zelf op. Wel kan de dierenarts een ontstekingsremmer (NSAID) geven tegen keelpijn en zwelling. Bij een uitputtende, droge kriebelhoest helpt soms een hoestprikkeldemper voor de nacht. Zit er veel los slijm in de luchtwegen, dan mag de hoest juist niet worden onderdrukt, omdat het slijm met bacteriën anders in de longen achterblijft.
Het grootste risico is dat de ontsteking afzakt en omslaat in een bacteriële longontsteking. Vooral jonge pups, senioren, verzwakte honden en kortsnuitige rassen (zoals de Franse Bulldog en Mopshond) zijn daar gevoelig voor. Zo weet je wanneer je belt:
- Direct bellen (spoed): Je hond is benauwd, ademt in rust snel of pompend vanuit de buik, heeft blauwe of bleke slijmvliezen, reageert sloom of heeft hoge koorts (boven 39,5 graden).
- Vandaag nog overleggen: Het gaat om een pup, senior, kortsnuitig ras of hartpatiënt; je hond stopt met eten of drinken, krijgt geelgroene neusuitvloeiing, heeft verhoging (boven 39,0 graden) of put zichzelf nachtenlang uit met hoesten.
- Rustig thuis laten uitzieken: Je volwassen hond kucht en geeft soms wit schuim op, maar is vrolijk, koortsvrij en eet goed. Is het hoesten na twee weken niet minder, laat dan alsnog naar hart en longen luisteren.
Meld bij het bellen dat je hond hoest; vaak mag je buiten of in de auto wachten zodat je geen andere honden in de wachtkamer aansteekt.
Vaccineren tegen kennelhoest: neusdruppel of prik?
Gaat je hond naar een pension, uitlaatservice of hondenschool, dan is een jaarlijkse vaccinatie tegen kennelhoest verstandig en vaak verplicht. Het para-influenzavirus en adenovirus type 2 zitten meestal in de cocktailenting; tegen Bordetella bronchiseptica is een aanvullende enting nodig.
De neusdruppel werkt direct op het neusslijmvlies en beschermt binnen drie tot vijf dagen, al kan je hond er een paar dagen licht van proesten. De onderhuidse prik is prettig voor honden die geen gefriemel aan hun neus dulden, maar heeft twee tot drie weken nodig om afweer op te bouwen. Anders dan bij parvo kun je voor kennelhoest niet laten titeren in het bloed, omdat de lokale slijmvliesafweer daar niet betrouwbaar in te meten is.
Ervaringen van andere baasjes op het forum
Op ons forum lees je hoe pittig die gebroken nachten zijn. In kennelhoest : hij is beter! vertelt het baasje van Pepijn hoe haar hond overdag vrolijk rondliep, maar vier nachten op rij begon te "hoesten als een zeeleeuw" zodra het licht uitging. In Kennelhoest, hoe komen we er vanaf? deelt een lid hoe de infectie ondanks een eerste kuur omsloeg in een longontsteking, én hoe een pootoperatie bij hond Sara werd uitgesteld vanwege de ontstoken luchtwegen.
Praktische eettips vind je in Kennelhoest en niet willen eten.., waar een pup van bijna vijf maanden zijn brokken laat staan door keelpijn en leden aanraden om op zacht gestoomd vlees met lauw water over te stappen en de antibioticapil in een stukje worst te verstoppen. En in kennelhoest? kokhalzen bij spelen en wandelen herinneren leden elkaar eraan dat kokhalzen aan een halsband ook door gezwollen amandelen of het hart kan komen.
Zit je met een hoestende hond thuis? Deel je ervaringen op het HondenPage-forum.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt kennelhoest bij een hond?
Bij een gezonde, volwassen hond houden de klachten gemiddeld één tot drie weken aan. Vooral in de eerste week zijn de droge hoestbuien en het opgeven van wit schuim het hevigst, waarna de luchtpijp geleidelijk kalmeert. Bij jonge pups, senioren of honden met een lagere weerstand kan het herstel drie tot vier weken duren.
Hoe lang blijft een hond met kennelhoest besmettelijk voor andere honden?
Je hond verspreidt de meeste ziektekiemen tijdens de incubatietijd en zolang hij actief hoest en niest, maar kan de bacteriën ook daarna nog kort uitscheiden. Houd je hond als veilige vuistregel nog minstens één week na het laatste kuchje weg van losloopvelden, hondenscholen en andere honden.
Kan mijn hond kennelhoest krijgen terwijl hij ervoor is ingeënt?
Ja, dat komt regelmatig voor. Omdat besmettelijke hondenhoest door veel verschillende virussen en bacteriën wordt veroorzaakt, werkt de enting net als de griepprik bij mensen: hij beschermt tegen de belangrijkste verwekkers (zoals Bordetella bronchiseptica en para-influenza), maar sluit besmetting niet voor honderd procent uit. Wel verlopen de klachten bij een gevaccineerde hond een stuk milder en korter.
Is kennelhoest van mijn hond besmettelijk voor mensen of katten?
Voor gezonde mensen is kennelhoest ongevaarlijk; alleen wie een zeer ernstig verzwakt immuunsysteem heeft, loopt een klein risico op een infectie door de Bordetella-bacterie. Katten zijn iets gevoeliger en kunnen van een hoestende hond soms milde niesziekteklachten overnemen, dus zet eetbakjes en slaapplekken tijdens het hoesten even uit elkaar.
Bronnen
Medisch Centrum voor Dieren: Kennelhoest bij de hond. AniCura: Kennelhoest bij honden: besmettelijke hondenhoest. LICG: Vaccinatie van de hond. Dierenbescherming: Kennelhoest (besmettelijke hondenhoest).
