" Ik vind mijn papegaai altijd wel een leuk voorbeeld(ook al heeft ie kleine hersentjes)Je kan het beestje van alles leren, hij/zij kan complete telefoongesprekken na praten, bij het horen van de telefoon, en hij begint te praten wanneer de telefoon op houd met rinkelen en wanneer je hem op pakt.(dus om het gedrag te triggeren moet de situatie voldoen aan bepaalde eisen). de hele gesprekken die de papegaai heeft,en het welterusten en doei zeggen bij het doen van bepaalde handelingen, zegt hem helemaal niets, dat is gewoon wat de vogel doet wanneer de situatie voldoet aan die specifieke eisen, aangeleerd gedrag wat weinig tot geen waarde heeft voor hem of haar.
Wij kunnen honden ook heel veel leren alleen hoeveel waarde heeft het voor de hond, ik bedoel, wij hebben les gegeven in behendigheid bv. Als je de mensen gewoon vraagt of de hond er van geniet zeggen de meesten 'ja het is duidelijk dat de hond er van geniet, dat kan je toch zien aan hoe ze doen?' ja ik zie dat ze druk zijn, hevig kwispelen, opspringen enz.....oke als de hond door zo te doen blij is? Prima hoor, zelf denk ik er toch iets anders over.
We leren de honden behendigheid aan d.m.v. koekjes en commando's zodat hij weet wat/hoe hij het moet doen en op welk moment, het is puur aanleren van bepaalde handelingen doen bij bepaalde commando's. Zou je de hond los laten op de behendigheidsbaan zonder iets geleerd te hebben gaan ze lopen snuffelen en plassen op de toestellen meer niet.
De belangrijkste motivatie voor een hond om zo z'n best te doen is, mijn mening, het samenwerken tussen baas en hond, en niet zozeer de sport, de sport is enkel een hulpmiddel. Laat je honden los tussen de schapen(ook dat hebben we gedaan) zonder dat ze iets geleerd hebben dan zie je weer heel iets anders.... "
Beetje aan de zieke kant, dus enige incoherentie in mijn schrijven is daarmee wel gegarandeerd denk ik. Niettemin:
Ik denk dat het probleem begint te ontstaan op het moment dat de "kunstjes" en onze manier van omgang daarmee (dus uitlokken, bekrachtigen met voedsel, etc) gaan overlappen met handelingen die voor een hond een sociale lading hebben. Dat is ook het moment waarop mens en hond naast elkaar heen beginnen te praten omdat ze de activiteit van twee geheel verschillende kanten benaderen.
Een hond die moet zitten moet dit van ons omdat het handig is, omdat ie ergens moet blijven, etc...maar zitten is voor de hond een stuk communicatie. Communicatie kun je niet afkopen, daarvoor ben je simpelweg afhankelijk van de persoon waarmee je contact hebt. En dus halen we de gekste dingen uit om die hond toch te laten zitten, uitlokken met bewegingen, niet meer voeren zodat ie het wel doet voor eten, blablabla, of we slaan het erin, ook een goeie. Dus op een gegeven moment gaat die hond wel zitten. En hebben we dan die gehoorzame hond, of hebben we een hond waarmee we een stuk communicatie (al dan niet definitief) hebben afgesloten?
Terwijl, als we de hond gaan benaderen als communicerend wezen en het zitten op de juiste communicatieve waarde schatten, we ons naar die handeling toe kunnen converseren, tevens inzien dat we die handeling niet moeten vragen puur omdat het ons goed uitkomt maar er rekening mee houden dat de hond voor die handeling eerst mentaal/emotioneel klaar moet zijn in relatie tot de persoon die het vraagt.
Zo ook met niet trekken aan de riem. Dat directe contact (aan de riem lopen, laat staan volgen) moet je stuk voor stuk opbouwen voor de hond, niet aan de hand van voedselbekrachtingen maar onder het mom van oprechte communicatie. Hier hoort dus bijvoorbeeld ook bij dat je een hond misschien wel helemaal niet los moet laten lopen in deze opbouw van samenwerking, want hoe ambivalent kan een situatie zijn (dan los en dus regel je het zelf maar, en dan vast dus nu moet je goed op mij letten hoor) Het idee heerst dat die hond fijn los moet, lekker kan rennen en z'n neus achterna, en dat aan de lijn lopen, ach, dat belonen we gewoon heel systematisch, en dan interval en dan kun je de kaas eens thuis gaan laten. Niet snappende dat een hond de kaas RUIKT, en dus weet wanneer er kans is op een beloning en wanneer niet.
Zijn dus tal van voorbeelden waarin wij de menselijke moraal en zienswijze compleet opleggen aan onze honden. Trekken is vervelend, dus dat train ik eruit. Je moet wel zitten als ik dat wil, dus dat train ik erin.
Eerder schreef ik dat het probleem ontstaat wanneer we "kunstjes" gaan laten overlappen met handelingen die een sociale lading hebben...maar de vraag waar ik wel wat mee loop is, bestaan er handelingen voor de hond die geen sociale lading hebben? Kijkende naar bijvoorbeeld het doggydance zie je een ton aan handelingen die, hoewel het kunstjes lijken, denk ik wel sociale ladingen hebben. Het omhoog komen(letterlijke verhoging van het lichaam dus in verhouding tot de mens), het pootje geven (een geurmarkering), op de mens staan (een heel grove geurmarkering) etc etc etc.
Behendigheid en drijven, waarin de sturing van de mens tijdens de activiteiten van enorme relevantie is, het kunnen lezen (en gehoorzamen aan) de menselijke signalen. En dan de IPO/KNPV, waarin die sturing plaats moet vinden onder enorme driften van de hond. Is er dan eigenlijk non-sociaal gedrag? Kan dat gedrag bestaan binnen een sociale interactie?
En als alles sociaal gedrag is, waarin ligt dan nog de rechtvaardiging (heb ik het niet over of het wel of niet werkt) van de voedselbekrachtiging?