Hond gromt: waarom je grommen nooit moet bestraffen

Je bukt om een lege voerbak op te rapen, wilt na een plensbui vier modderpoten afdrogen of schuift ’s avonds naast je hond op de bank, en ineens klinkt er een diepe brom vanuit zijn borstkas. Als je eigen hond naar je gromt, schiet er vaak een mengeling van schrik en verontwaardiging door je heen: doet hij dit nou echt tegen mij? Wat je het beste kunt doen als je hond gromt, gaat vaak recht tegen je eerste gevoel in: stop direct waarmee je bezig bent, slik een boze uitval in en doe rustig een stap achteruit. Met die grom probeert je hond namelijk een beet te voorkomen; het is zijn eerlijkste noodsignaal dat de spanning hem te hoog oploopt.

De rookmelder in je woonkamer: waarom straffen zo gevaarlijk is

Bijna elk baasje heeft het weleens op het losloopveld of op een verjaardag gehoord: als je hond naar je gromt, moet je direct laten zien wie de baas is. Het is dan ook heel menselijk als je uit een eerste reflex een strenge brul geeft of toch wilt doorzetten met die borstel of handdoek. Toch heeft dreiggedrag vrijwel nooit te maken met de achterhaalde fabel over dominantie en de baas willen spelen. Vanuit de logica van je hond wil hij met die grom juist een gevecht afwenden en het conflict oplossen zonder zijn tanden te hoeven gebruiken.

Vergelijk een grommende hond met een rookmelder die piept omdat er een pan op het fornuis aanbrandt. Als je boos wordt, je hond bij zijn nekvel pakt of hem op zijn rug duwt omdat hij gromt, sla je de rookmelder van het plafond terwijl het vuur gewoon doorbrandt. Je hond denkt na een uitbrander niet ineens: wat fijn dat iemand aan mijn zere oor of mijn kluif zit. Hij leert alleen dat waarschuwen straf oplevert. De angst of pijn blijft bestaan, waardoor hij zijn grom voortaan inslikt en een volgende keer schijnbaar uit het niets bijt.

Wat ging er aan die grom vooraf?

Voor ons gevoel komt een grom vaak uit de lucht vallen, zeker wanneer je gehaast zijn tuigje wilt omdoen. In de hondentaal zijn daar meestal al allerlei zachte signalen aan voorafgegaan die wij in de haast makkelijk missen. Gedragsbiologen noemen die opbouw de ladder van agressie. Onderaan staan subtiele kalmerende signalen: je hond draait zijn hoofd weg als je over hem heen buigt, likt kort over zijn neus, gaapt zonder moe te zijn of verstijft onder je hand.

Worden die zachte hints niet opgemerkt, dan klimt je hond noodgedwongen een trede hoger. Zijn spieren verstarren, zijn bek sluit zich strak en er verschijnt een wit, maanvormig randje oogwit omdat hij zijn kop afwendt maar je hand vanuit zijn ooghoek scherp volgt. Pas als dat bevriezen niet helpt, zet hij een lage grom in en trekt hij zijn bovenlip op. Negeren we ook die waarschuwing, dan volgt een hap in de lucht en uiteindelijk een beet.

Let daarbij goed op zijn staart en de klank van het geluid. Een hond die gromt én kwispelt is niet vrolijk: een hoog gedragen staart die kort en stijf trilt boven een strakke rug wijst op hoge spanning, terwijl alleen een losse zwabberkwispel ontspanning laat zien. Een speelse grom tijdens een trekspelletje met een touw klinkt juist hoger, wisselt van toon en gaat samen met een los, verend lijf.

Je hond gromt: wat doe je op het moment zelf?

Hoor je een serieuze, monotone brom en zie je dat je hond verstart tot een standbeeld? Haal dan direct de spanning uit de situatie. Stop de beweging van je hand, draai je bovenlichaam een kwartslag opzij, kijk langs je hond heen en doe kalm een stap naar achteren. Door je blik af te wenden en afstand te maken, laat je in zijn eigen taal merken dat je zijn waarschuwing hebt begrepen.

Bij bijna iedere eigenaar knaagt dan dezelfde twijfel: als ik nu mijn hand terugtrek bij zijn kluif of hem op de bank laat liggen, beloon ik zijn gegrom dan niet? Bij een hond die blaft om een stukje kaas werkt toegeven inderdaad averechts, maar bij angst of pijn ligt dat anders. Zodra je hond gromt, is zijn emmer al overgelopen. Afstand nemen op dat moment houdt de situatie voor iedereen veilig en voorkomt dat hij hoeft te bijten. Moet hij toch van de bank af, loop dan eerst een paar passen weg en roep hem even later vrolijk naar zijn mand met een brokje.

De 4 meest voorkomende oorzaken in huis (en wat wél werkt)

Zodra de rust terug is, zoek je naar het vuurtje dat de rookmelder liet afgaan. In huis draait grommen bijna altijd om een van deze vier oorzaken:

• Verborgen pijn of ouderdomsklachten: Begint een vriendelijke hond plotseling te brommen als je hem optilt, zijn pootjes afveegt of langs zijn mand loopt? Laat hem dan nakijken door de dierenarts. Bij oorontsteking, gebitspijn, buikpijn, een gevoelige prikplek na een vaccinatie of artrose in rug en heupen wil je hond pijnlijke aanrakingen op afstand houden. Ook oudere honden die slechter zien of horen, schrikken sneller als je ze onverwacht aanraakt.
• Voernijd en bezitsdrang bij kluif of sok: Het is voor een hond heel natuurlijk om een voerbak, gedroogde kluif of gestolen sok te willen houden. Het oude testje waarbij mensen in de voerbak roeren of een bot afpakken, wekt juist bezitsagressie op: als een ober drie keer je volle bord wegtrekt, ga je je eten ook bewaken. Laat je hond tijdens het eten met rust. Loop je langs terwijl hij kauwt, gooi dan op een meter afstand een blokje kaas naar hem toe, zodat naderende mensenhanden iets lekkers voorspellen. Heeft hij iets gevaarlijks te pakken, ruil dat dan door verderop stukjes vlees op de vloer te strooien.
• Wakker schrikken op de bank of in de mand: Net zoals wij gedesoriënteerd kunnen opschrikken uit een diepe droom, kan een slapende hond uit een reflex grommen wanneer er een hand op zijn flank landt. Spreek een slapende hond eerst rustig aan voordat je hem aanraakt, en maak van zijn mand een vaste plek waar iedereen hem met rust laat.
• Kinderen die een knuffel willen geven: Peuters en kleuters bewegen onvoorspelbaar en kijken een hond recht op ooghoogte aan. Wat voor een kind een lieve knuffel is, zoals armpjes om de nek slaan of een kusje op de snuit geven, voelt voor een hond als klemgezet worden. Zet met een traphekje een deel van de kamer af voor een kindvrije rustplek, blijf er als ouder bij en leer kinderen dat ze alleen op de borst aaien wanneer de hond zelf naar hen toekomt.

Ervaringen van andere baasjes op het forum

Hoe lastig het is om het oude idee los te laten dat een hond in een gezin alles maar moet verdragen, zie je terug in het forumtopic over de vraag of een hond mag grommen of altijd tolerant moet zijn. Verschillende leden verwoorden daar precies waar het om draait: een grom geeft je de kans om op tijd in te grijpen, terwijl een hond die niet mag grommen en daardoor zonder waarschuwing bijt pas echt gevaarlijk is.

Zodra een hond naar een kind moet grommen, ben je als ouder eigenlijk al te laat geweest met bijsturen. Dat zie je goed in het topic over een driejarige hond die bleef grommen naar een peuter die haar steeds kusjes en knuffels wilde geven. Forumleden leggen daar uit dat kinderen zulke knuffels lief bedoelen, maar dat ouders hun peuter moeten leren de hond met rust te laten voordat zij zich gedwongen voelt om te bijten.

Ook rond de voerbak ontstaan problemen vaak uit goede bedoelingen. In het topic over een Clumber Spaniel-pup van tien weken met baknijd bij haar snack vertelde het baasje dat ze de pup onder het eten bewust aaiden, zodat ze eraan zou wennen dat mensenhanden haar altijd konden aanraken. Ervaren forumleden wezen erop dat juist dat aaien tijdens het eten de spanning veroorzaakte en adviseerden om haar op een rustige plek ongestoord te laten eten en kluiven alleen te ruilen tegen iets lekkers.

Blijft je hond gespannen, schakel dan een gediplomeerde, positief werkende hondengedragstherapeut in (via de NVGH of SPPD) of deel je eigen situatie op het HondenPage-forum.