Border Collie

Zonder klus verzint een border collie er zelf een, en daar ben je niet altijd blij mee. Dat lees je terug in de 14.100 reacties die leden op ons forum over het ras schreven, en 556 baasjes zetten hun 863 border collies op de site.

Een trucje leert hij vaak sneller dan jij het uitlegt, en daarna bouwt hij er zelf op door. Met een bal in je hand heb je zijn volle aandacht, en ook zonder bal hecht hij zich voor het leven en wil hij het goed doen. Na een goede dag ligt hij plat of kruipt hij met zijn zeventien kilo bij je op schoot.

Van een boze stem is hij snel onder de indruk. Zoek je bij een hond vooral rust, dan hoor je op het forum dat een border juist meegaat in je spanning. Onweer en vuurwerk kunnen hem bang maken, en bij bezoek slaat hij vaak aan.

Wat is de eye van een border collie?

De strakke, lage blik waarmee hij schapen stuurt zonder te blaffen of te bijten.

Kop en staart laag, sluipend naar voren. Thuis krijgen een bal, de kat of een schaduw op de muur dezelfde behandeling. De bal vindt het best, andere honden vinden zo'n starende hond soms bedreigend.

Sportieve mensen die van hun hond een hobby maken, hebben er de meeste lol van: schapen, flyball of elke dag een half uur trainen in de woonkamer. Zoek je vooral gezelschap voor een rustig rondje, dan past een ander ras beter.

Is een border collie geschikt als eerste hond?

Liever niet, zegt het LICG. Leden op ons forum zijn milder: het kan als je dit ras echt wilt en er elke dag tijd in steekt.

Een beginner hoorde van ervaren baasjes dat een beginnershond niet bestaat. Kies je hem om de filmpjes van getrainde honden, dan zie je de uren opvoeding ervoor niet en loop je vast.

Hoe gaat een border collie met kinderen om?

Dat wisselt: met genoeg werk en een eigen plek gaat het vaak goed, maar bij kleine kinderen is hij niet altijd even geschikt.

Met te weinig werk probeert hij volgens het LICG ook kinderen te drijven, en dan wil hij het kinderfeestje bij elkaar houden. Gezinnen op ons forum kiezen daarom vaak voor een vaste sport (kinderen en honden).

Hoe lang kan een border collie alleen zijn?

Een paar uur, mits je dat rustig opbouwt. Een volle werkdag is veel gevraagd, zeker voor een jonge hond.

Bij een pup van 21 weken ging het om acht uur in een ren, en leden raadden dat af. In de tuin laten wonen werkt ook niet: hij wil bij zijn mensen zijn (de hond alleen thuis).

Hoe oud wordt een border collie?

Een border collie wordt meestal 12 tot 15 jaar.

McMillan e.a. (Scientific Reports, 2024) kwamen in Britse gegevens van bijna 585.000 honden voor dit ras op een mediaan van 13,1 jaar: de helft wordt dus ouder.

Komt epilepsie veel voor bij border collies?

Ja, onderzoekers noemen het aantal bij dit ras hoog, al weet niemand precies hoeveel honden het krijgen.

Santifort e.a. (Frontiers in Veterinary Science, 2022) beschreven 116 border collies met epilepsie, de meeste uit Nederland. De helft kreeg de eerste aanval binnen 33,5 maanden, en hoe eerder die komt, hoe zwaarder het vaak verloopt.

De oorzaak in het DNA is nog niet gevonden, dus een test is er niet en de verenigingen kijken naar de familie. Bij de Border Collie Club Nederland (BCCN) gaat op advies van neuroloog Paul Mandigers een ouder uit de fok zodra een nakomeling primaire epilepsie krijgt. Ook daarom mag een reu er pas vanaf 36 maanden dekken; bij de Rasvereniging Border Collie Nederland (RBCNL) is dat 24 maanden. Ouders zonder aanvallen zeggen weinig, dus vraag ook naar broers, zussen en eerdere nesten.

Wat is Border Collie Collapse?

Een aanval van wankelen en verwardheid na hard werken, vaak bij warm weer, met een nog onbekende oorzaak.

Na 5 tot 15 minuten zwaar werk sleept hij met zijn poten, vaak erg warm en hijgend. Stop meteen en laat hem koel rusten: binnen een half uur is hij meestal weer de oude. Laat een eerste keer altijd nakijken, want oververhitting kan er net zo uitzien. Blijft hij verward, dan is het spoed. Norton e.a. (Genes, 2021) schatten bij 343 honden dat het voor een flink deel erfelijk is. Een test is er niet, en de RBCNL sluit lijders uit van de fok.

Waar worden de ouders van een pup op getest?

Op heupen, ellebogen, ogen en een reeks DNA-aandoeningen.

• Ogen: CEA is een aangeboren afwijking van mild tot ernstig. De DNA-test vangt niet elke vorm, dus de oogarts kijkt ook. Die zoekt onder meer naar PRA en cataract, en de hoek in het oog (glaucoom) moet bij beide verenigingen minstens één keer bekeken zijn.
• TNS en NCL: een ernstige afweerstoornis en een zenuwziekte die verergert. In de database van de Universiteit van Sydney (Soh e.a., Scientific Reports 2021) was 22 procent van de op verzoek geteste honden drager van TNS; voor Nederland zegt dat weinig. Een drager mag met een vrije partner fokken.
• IGS: de darm neemt geen vitamine B12 op; een pup eet slecht, blijft klein en wordt slap, en B12-injecties helpen.
• MDR1: door deze mutatie verdraagt hij sommige medicijnen slecht.
• EAOD: gehoorverlies dat rond het derde tot vijfde jaar begint; de test geeft volgens het LICG geen zekerheid (doofheid).
• Heupen en ellebogen: volgens de RBCNL, op basis van het register, had van 1.090 in 2016-2025 beoordeelde honden 94 procent HD-A, en van 318 honden waren er 313 vrij van ED. Maar van de ingeschreven honden werd 18 procent op de heupen beoordeeld en 5 procent op de ellebogen.

De BCCN meldt zelf dat ze bezwaar maakte tegen een verplichte ED-test en dat de Raad van Beheer dat ongegrond verklaarde. De club raadt dringend een foto van de onderrug aan, omdat steeds vaker een extra lendenwervel wordt gemeld (rugklachten).

Reken op rond € 1.000 tot € 1.500 voor een pup met stamboom en daarna rond € 60 tot € 120 per maand.

De pupprijs noemt het LICG als gemiddelde voor een FCI-stamboom, zonder jaartal. Op advertentiesites staan ook goedkopere pups zonder vermelde stamboom, en daarbij zijn de ouders volgens het LICG lang niet altijd getest.

Het maandbedrag is onze eigen ruwe schatting: voer (volgens het LICG ruim € 25), dierenarts, verzekering, hondenbelasting en cursussen bij elkaar. Epilepsie kan levenslang medicijnen betekenen, dus kijk wat je verzekering doet bij erfelijke aandoeningen.

Met drie maanden weegt een border collie-pup rond de 5 tot 8 kilo, met een jaar is hij bijna op gewicht.

Dit is een indicatie uit de online groeitabel van Belpatt, geen studie. De groei stopt daarin tussen 14 en 16 maanden. Het lastigste in dat eerste jaar is rust leren: leden raden een bench aan op een plek waar niets gebeurt.

Waar let je op als je een border collie wilt kopen?

Vraag de uitslagen van beide ouders op papier en informeer naar epilepsie in de familie.

Sinds 1 oktober 2026 controleert de Raad van Beheer bij de dekaangifte de uitslagen van heupen, ellebogen en ogen: een ouder met HD-D, HD-E, ED II, ED III of het oogadvies "no breeding" betekent geen stamboom. De twee rasverenigingen gaan voor leden verder.

• BCCN: alleen HD-A of HD-B, een oogonderzoek van hooguit een jaar oud, DNA op MDR1, CEA, IGS, SN, NCL5, TNS en EAOD, en een exterieurkeuring met minstens "goed".
• RBCNL: hetzelfde, maar ook ED-vrij, DNA op Raine en goniodysgenese erbij, en altijd een test op het merle-gen.

Een ISDS-stamboom is gericht op werkvermogen; alleen de NHSB-stamboom is erkend door de FCI. Kijk ook waar de pups opgroeien: een pup van vijf maanden uit een schuur durfde thuis haar bench niet meer uit (broodfok).

Kun je een border collie via herplaatsing krijgen?

Ja, beide verenigingen bemiddelen voor honden met stamboom, al staan er niet altijd honden op hun lijst.

Op sociale media zag een lid vooral honden tot rond een jaar. Is een hond "gratis af te halen", vraag dan wat er misging (herplaatsers).

Wat krijg je bij een kruising met een Australian Shepherd of labrador?

Niemand kan vooraf zeggen wat hij wordt, en hij kan de werklust van beide erven.

Voor een kruising met de Australian Shepherd gelden de foknormen niet: vraag zelf naar de testen van beide ouders. Een baasje van een border x stabij hoopte op minder drijfdrang en zag de pup toch achter fietsers aan gaan.

Hij leert snel, ook wat je hem niet wilde leren, en afleren kost meer moeite. Dat maakt hem soms lastig: wat je grappig vindt bij een pup, doet hij volwassen nog steeds. Belonen kan met een speeltje, een stukje worst op de wandeling of je stem, want daar reageert hij sterk op. Houd oefeningen kort en wissel ze af. Op een pupcursus verveelt lang wachten op zijn beurt hem snel.

Waarom drijft mijn border collie kinderen, fietsers of auto's?

Daarvoor is hij gefokt, en als niemand hem uitlegt wat mag, zoekt hij zelf iets om te drijven.

Oefen op afstand langs fietsers en joggers lopen, beloon als hij naar jou kijkt, en geef hem iets waar het wel mag: schapen of een sport. Hapt hij naar voeten, zoals bij de vriend van een lid, zet hem dan vooraf op zijn plek of aan de lijn.

Waarom luistert een border collie soms niet?

Bij de schapen moet hij op grote afstand zelf beslissen, en dat doet hij soms ook als jij naast hem staat.

Stuur je hem rechtsom en gaat hij links, dan heeft hij misschien het uitbrekende schaap gezien dat jij miste. Een oud herderspraatje: je bent samen een team, en wie het dichtst bij de schapen staat, beslist.

Wanneer wordt een border collie rustiger?

Op een vaste leeftijd gebeurt dat niet: rust leer je hem vooral zelf, en dat gaat makkelijker als de puberteit voorbij is.

Een lid met twee borders beschrijft honden die thuis het grootste deel van de dag snurken en op de training helemaal losgaan.

Eens per week of twee borstelen is genoeg, bij lang haar vooral achter de oren, in de oksels en bij broek en staart. Een gladde vacht vraagt nog minder. Hij verhaart wel, vooral in de rui, en een lid raapt de lange haren in plukken op.

Hoeveel beweging heeft een border collie nodig?

Minstens twee uur per dag, liefst met iets waar hij zijn kop bij moet houden.

Eindeloos wandelen maakt hem vooral fitter, en dan moet er morgen weer meer bij. Een half uur speuren of trainen maakt hem vaak moeier dan een extra rondje. Hij doet het goed bij schapendrijven, agility, flyball, hoopers, gehoorzaamheid en dogdance. Met schapen begin je volgens het LICG tussen zeven maanden en een jaar, altijd met een begeleider.

Voor een reu noemt de FCI 53 cm als ideaal, een teef mag iets kleiner zijn, en een gewicht noemt ze niet. Lichte teven wegen soms minder dan 14 kilo. In de standaard staat een atletische hond, net wat langer dan hoog, met oren rechtop of half en een lage staart met een krul aan het eind.

Wat is het verschil tussen showlijn en werklijn?

De showlijn wordt gefokt op de rasstandaard en is vaak zwaarder met een vollere vacht; de werklijn op werk, en die ziet er wisselend uit.

Zo beschrijven leden het, en een showlijn kan ook een hevige werker zijn. De BCCN eiste lang een aanlegtest bij schapen voor wie wilde fokken; nu is er een vrijwillige interessetest (show of werklijn).

Bestaat er een kortharige border collie?

Ja, de FCI kent twee vachten: matig lang en glad, allebei met een dichte ondervacht.

Welke kleuren heeft een border collie?

De FCI geeft geen lijst: veel kleuren mogen, zolang wit nooit overheerst.

Zwart-wit zie je het meest, daarnaast driekleur, bruin en merle.

Bestaat een bruine border collie?

Ja, de standaard noemt bruin en chocolade met name: de neus mag dan ook bruin zijn.

Is een blue merle border collie raszuiver?

Dat kan, want merle past binnen de standaard. Of hij raszuiver is, zie je aan de stamboom.

Merle is een vlekkenpatroon dat zwart verlicht tot blauwgrijs; op bruin heet het red merle. Alleen bij een merle mogen de ogen blauw zijn, verder horen ze bruin. Merle x merle mag bij beide verenigingen niet: de pups kunnen volgens het LICG doof of blind zijn. De verborgen vorm (cryptic merle) zie je niet, dus eist de RBCNL altijd een DNA-test en de BCCN als die kans bestaat.

Bestaat een mini border collie?

Nee, de FCI kent geen kleine variant.

Wil je echt klein, kijk dan naar de Sheltie.

Wat is het verschil tussen een border collie en een Australian Shepherd?

De Aussie komt ondanks zijn naam uit de Verenigde Staten, en de FCI geeft hem een vaste kleurenlijst.

Een "Australische border collie" is geen apart ras: soms gaat het om een Aussie of de Australian Kelpie.

Border staat voor de grensstreek tussen Engeland en Schotland; collie komt volgens de BCCN vermoedelijk van een oud-Keltisch woord voor nuttig, of van een woord voor zwarte schapen. Herders uit die streek wilden een hond die op afstand zelf besliste.

Een groot deel van de border collies gaat terug op één veelgevraagde dekreu: Old Hemp, geboren in 1893 bij herder Adam Telfer in West Woodburn, Northumberland. Volgens de overlevering werkte Hemp stiller dan de schapenhonden van zijn tijd, soms zo geconcentreerd dat hij ervan trilde. Hij stond model voor hoe het ras nu werkt.

Herders maten zich in sheepdog trials: de hond haalt op afstand een koppeltje schapen op, drijft ze door poorten en scheidt er een paar af. De International Sheep Dog Society (ISDS), opgericht in 1906, begon het stamboek en keek alleen naar werk.

De Engelse Kennel Club erkende het ras pas in 1976, de FCI in 1977.