Mijn eigen mening over kalmerende signalen, gebaseerd op wat ik geleerd heb/leer is dat kalmeringssignalen komen door een intern conflict.
Een intern conflict treedt heel gauw op. Als voorbeeld geef ik altijd hoe dat zit bij mensen. Bijvoorbeeld iemand zegt iets tegen je wat je eigenlijk niet zo fijn vindt. Veel mensen zeggen vriendelijk iets terug, maar ballen daarbij hun vuisten. Dit kun je een 'intentiebeweging' noemen. Het liefst zou je m een mep verkopen, maar dat wordt verhinderd doordat je sociaal wenselijk gedrag wil laten zien. Dat verhinderen van iets wat je eigenlijk wil doen is het conflict en het uit zich in gebalde vuisten, maar kan gaan zitten in nagel bijten, in je eigen arm knijpen, een bierfiltje kapot scheuren enzovoorts.
Heel veel 'kalmerende signalen' zie je bij mensen die een presentatie geven. Hieronder vallen ook stopwoordjes, maar ook even het haar achter de oren schuiven, slokje water nemen (zie je vaak aan tafel bij Pauw en Witteman!) een woordje gebruiken als 'nou.. ' waardoor er een kleine pauze ontstaat. Allemaal (niet bewuste) manieren om iets meer tijd te krijgen om gewenst gedrag te laten zien. Om zenuwen onder controle te krijgen.
Dit is dus precies wat honden ook doen. Honden gebruiken zeer zeer weinig gesproken taal. Hun lichaamstaal is dus nog belangrijker.
Er zijn heel veel verschillende kalmeringssignalen, maar er zijn meer signalen die niet persee onder 'kalmeren' vallen. Je noemt ze ook wel stresssignalen.
Bijvoorbeeld 'pootje heffen'. Dit is een intentie-beweging. De hond wil ergens achteraan, maar gaat niet. (Intern conflict!) Het heffen van het pootje verraad dat de hond niet helemaal zeker is van zichzelf (zal ik wel, zal ik niet?) en is in mijn ogen dan ook geen kalmeringssignaal, maar een stresssignaal.
Uitschudden vind ik zelf een hele belangrijke. Als een hond aan wat stress is blootgesteld en dat kan al zijn dat zijn baasje over hem heen is gebogen, moet die spanning (adrenaline die opbouwt) een uitweg hebben. Het uitschudden is eigenlijk letterlijk spanning van zich afschudden.
Ik geloof dat de hond dit echt voor zichzelf doet en niet voor zijn omgeving.
Na het schudden zie je heel vaak een verandering is houding. De hond is letterlijk minder gespannen, beweegt weer soepel, staartje staat weer neutraal tot hoog en de oortjes weer in de normale stand, rug recht en pootjes recht.
'Tongelen' oftewel het snel in en uit steken van de tong is voor mij altijd een signaal dat de hond stress ervaart. Stress hoeft niet iets slechts te zijn!! In een achtbaan gaan is voor veel kinderen ontzettend spannend, maar ze willen er wel achter elkaar in, dus het is wel heel leuk!!
Dat geldt voor honden hetzelfde.
Veel tongelen geeft mij aan dat de hond teveel stress ervaart.
Ik heb het (nog) niet ervaren dat een hond dit alleen omzet om een andere hond te kalemeren. Ik geloof wel dat het effect heeft op een andere hond, omdat deze ziet dat de hond die tongelt stress heeft. Ik noem dit zelf daarom een stresssignaal.
Snuffelen, kop wegdraaien enzovoorts dat vind ik zelf hele mooie kalmeringssignalen waarvan ik het idee heb dat ze vooral voor de buitenwereld bedoeld zijn. Ze kalmeren de hond zelf, maar ik zie ze eigenlijk nooit uitgevoerd worden zonder dat er interactie is met een mens of een dier.
(Tongelen daarintegen doet Biko ook als hij een hondenpuzzel moeilijk vind)
Maar dit is alleen mijn ervaring, dus wil niet zeggen dat omdat ik het nog nooit gezien heb, het nooit gebeurd natuurlijk.
Mijn idee is dus dat naar de buitenwereld toe aangegeven wordt, 'maak je geen zorgen, ik doe helemaal niets, ik ben geen gevaar'.
Deze zijn signalen gebruik ik als trainer echt vaak.
Zeker met angst(agressie). De lastigste honden krijg je hiermee rustig en je krijgt hun vertrouwen.
Een hele mooie ervaring die ik zelf heb stamt al van jaren terug, ik had net het boekje van Turid Rugaas gelezen. En was zelf op dat moment tot mijn grote verdriet hondloos, maar deed vrijwilligerswerk in het asiel.
Het asiel had ook een pension.
In het pension zat een herderkruising die sinds zijn baasje weg was gegaan (vijf dagen voordat ik kwam in het weekend) door niemand het hok uitgehaald kon worden, hij was agressief en viel aan. Kortom niemand durfde zijn hok in te gaan omdat hij zo begon te grommen en uit te vallen.
Ik had mijn herderkruising niet lang daarvoor moeten laten inslapen (vanwege extreme agressie door tot vier maanden in een schuur te hebben gezeten) en had (en heb) dus 'iets' met herderkruisingen.
Door het boek had ik geleerd dat je met je rug naar het dier toe gaat zitten en je rug krom houdt. Je zit met je hoofd voorover gebogen van het dier af. Zo roep je geen agressie op. Alle bewegingen die ik maakte, maakte ik langszaam. Bij grommen 'bevroor' ik meteen mijn houding. En als hij gestopt was, ging ik heel langszaam verder met 1 hand met kaasjes richting het hok en gooide ze erin.
Heel langzaam (heeft bij elkaar een half uur geduurd ongeveer) ben ik toen met mijn zij richting de hond gaan zitten, voorover gebogen met mijn hoofd, de hond niet aankijkend en alleen maar kleine stukjes kaas in het hok gooiend. Steeds mijn hand iets dichterbij, tot ik het van mijn hand in het hok liet vallen. Totdat hij na tien minuutjes uit mijn hand at.
Daarna ben ik rustig gaan praten, rustig wat meer bewegingen gaan maken, langzaam bewegen is heel belangrijk.
Vertrouwen winnen en nooit een signaal negeren wat de hond geeft.
Het heeft een uurtje geduurd, totdat de hond zelf telkens contact zocht voor wat lekkers. Hij was meer ontspannen en zorgt dus zelf contact, wat heel belangrijk is. Een hond die jou opzoekt is minder geneigd je te bijten, dan een hond waaraan je je opdringt.
Na een uurtje kon ik het hek openen en de hond voeren uit mijn hand. Hek weer dicht en weer open, weer voeren.
Het moeten kleine stapjes zijn en ik kijk hem nooit recht aan, hou altijd mijn zijkant (kwetsbare deel van een hond) naar hem toe.
Toen ging het snel, vertrouwde hij erop dat ik hem niets zou doen en kwam hij uit zijn hok, waar ik hem kon aanlijnen. (van onderen doe je het riempje om, nooit over de hond heen!)
De hond was er nog twee weken en we hebben heerlijke wandelingen gemaakt! De asielmedewerkers en het baasje, wat ik later ontmoet heb, waren onder de indruk en ik kwam speciaal om hem uit te laten, want nog niemand durfde dat haha.
Zo zie dat het ook persoonsgebonden is. Ik had zijn vertrouwen gewonnen, een ander moet dat helemaal opnieuw doen, al zie je dat het per persoon steeds sneller gaat. En meestal als ze zo'n vijf a zes keer dezelfde procedure hebben doorlopen gaan ze generaliseren.
En het heeft niets te maken met dat je bijzonder bent of wat dan ook, het gaat erom dat je de hond met respect benaderd en hondentaal gebruikt.
Mijn cursisten krijgen in totaal 5 keer anderhalf uur theorieles waarvan 1 theorieles over lichaamstaal en kalmerende/stress signalen gaat.
Ik hoor altijd een week na die les hoeveel meer een aantal eigenaren gaan opletten (niet iedereen heeft er helaas interesse in of het geduld om er naar te gaan kijken) en hoeveel meer ze zien.
Hele verhalen krijg ik te horen en dat is echt super!
Dus ik kan mensen niet genoeg vertellen om er goed op te letten en ermee aan de slag te gaan!
Ik zie kalmerende signalen als een mooite toevoeging op de clickertraining.
Groetjes, Margje